2014-04-13
Kategoria: Geopolityka

Chimeryka: Chiny i USA. Smok czy Orzeł będzie władcą Świata?

Chimerica-Chimeryka-1

Rozległy kryzys, jaki przeżywamy, podważył nie tylko niejedną koncepcję ekonomiczną, ale też niejedno przywództwo. Na pewno świat znów przestał być jednobiegunowy, Ameryce wyrastają konkurenci. Gdzie?

Przyczajony Smok, oskubany Orzeł

To nie Ameryka (i nasza „stara Europa”), ale Ameryka razem z Chinami będą teraz rządzić światem? Czy świat znów będzie dwubiegunowy?

Był sierpień 1784 roku, gdy „Cesarzowa Chin” wpływała w deltę Rzeki Perłowej. Trójmasztowy żaglowiec miał za sobą długą podróż: sześć miesięcy wcześniej opuścił Nowy Jork, przeciął Atlantyk, opłynął Afrykę i Indie, by jako pierwszy amerykański okręt dotrzeć do Chin. Stany Zjednoczone miały niespełna rok, Cesarstwo Chińskie kończyło właśnie drugie tysiąclecie i niechętnie handlowało z Zachodem. Największa gospodarka ówczesnego świata wszystkiego miała pod dostatkiem, a 17-krotnie biedniejsza Ameryka nie zasługiwała nawet na miano partnera, nie mówiąc już o wymianie ambasadorów, czego cesarz Chin odmówił nawet brytyjskiemu królowi. W Kantonie, chińskim Guangzhou, jedynym porcie otwartym dla zamorskich kupców, Amerykanie wymienili 2,5 tysiąca skór i 30 ton żeń-szenia z terenów dzisiejszej Kanady na chińską porcelanę, herbatę i jedwab.

Dziś przez Guangzhou przechodzi co roku 11 milionów kontenerów po 25 ton każdy, a we wszystkich chińskich portach 12 razy tyle. Z Afryki i Ameryki Płd. przypływają surowce, do Europy i USA wypływają gotowe zabawki, ubrania, buty i elektronika. Przez całe wieki odwrócone plecami do świata, dziś Chiny są krajem uzależnionym od handlu zagranicznego. W 2008 r. wartość chińskiego eksportu sięgnęła 1,4 bln dol., a pod względem PKB Chiny wyprzedziły niedawno Japonię, stając się drugą potęgą gospodarczą świata, po USA.

Po dwóch wiekach anomalii, jaką była hegemonia Euro-Ameryki, świat wraca do dawnego porządku z Chinami jako największym graczem. A to oznacza tektoniczne zmiany w układzie sił, zarówno gospodarczych, jak i politycznych.

Prezydent USA nie zamierza powtórzyć błędu chińskiego cesarza – nie tylko nie lekceważy wschodzącego supermocarstwa, ale namawia je do zajęcia należnego mu miejsca w świecie. Taki był cel pierwszej wizyty (listopad 2009 r.) Baracka Obamy w Pekinie: nakłonić Chiny, by w ślad za swoją gospodarczą potęgą wzięły polityczną odpowiedzialność za wyzwania globu, takie jak walka z ociepleniem klimatu, rozbrojenie atomowe Iranu i Korei Płn., zniesienie barier handlowych między Północą a Południem i strukturalnej nierównowagi między gospodarkami rozwijającymi się a rozwiniętymi. Ameryka zdaje sobie sprawę, że bez Chin nie załatwi dziś niczego, na czym jej zależy. A Chiny, że bez Ameryki nie będą w stanie dalej się rozwijać. Relacja między Ameryką a Chinami określi XXI wiek – mówił Obama w lipcu 2009 r.

Orzeł budzi smoka

Oba kraje obchodziły w 2009 r. 30-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych. Gdy w 1949 roku Mao Zedong proklamował ChRL, Waszyngton nie tylko nie uznał komunistycznych władz w Pekinie, ale stanął po stronie Czang Kaj-szeka, przywódcy chińskich nacjonalistów, który schronił się na Tajwanie. Jeszcze w czasie wojny domowej Mao urządzał antyamerykańskie kampanie, a w 1950 r. posłał wojska na pomoc Korei Płn., gdy ta napadła na okupowane przez Amerykanów Południe. Przez kolejnych 20 lat Waszyngton i Pekin groziły sobie nawzajem wojną o Tajwan – w 1955 r. Dwight Eisenhower rozważał nawet zrzucenie bomby atomowej, by wyperswadować Mao przyłączenie wyspy siłą. Jednocześnie USA wspierały reżim Czang Kaj-szeka, czyniąc z niego narzędzie ograniczania wpływów Pekinu.

Mao-Zedong-Richard-Nixon-1972Sytuacja zmieniła się w 1970 roku, gdy pod granicą chińską stanęło 45 radzieckich dywizji. Chińczycy zaprosili amerykańską drużynę tenisa stołowego do Pekinu, a po kilku rundach dyplomacji pingpongowej Amerykanie pojęli, że stoją przed niepowtarzalną szansą, by obrócić ChRL przeciw ZSRR. W 1971 r. USA zniosły embargo na handel z Chinami, a Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało ChRL za jedyne prawowite państwo chińskie, wydalając jednocześnie Tajwan i przekazując Pekinowi miejsce Tajpej w Radzie Bezpieczeństwa. Rok później, po dwóch tajnych podróżach Henry’ego Kissingera, z oficjalną wizytą pojechał do Chin zajadły antykomunista Richard Nixon. Widząc jego uścisk dłoni z Mao, Leonid Breżniew zgodził się na pierwszy traktat o redukcji zbrojeń.

Deng-Xiaoping-1978Nixon wygrał reelekcję, a Chiny bilet powrotny do światowej polityki. Amerykanie zaufali im tak dalece, że podzielili się danymi wywiadowczymi o ZSRR, a CIA założyła nawet stację nasłuchową w Chinach zachodnich. Mao nie dożył nawiązania stosunków dyplomatycznych w 1979 r. – w pierwszą podróż do USA pojechał już jego następca Deng Xiaoping. Rok później zrobił rzecz dla Chin o wiele ważniejszą: zauroczony wolnorynkową dyktaturą w Singapurze, kazał stworzyć w Shenzhen pierwszą specjalną strefę ekonomiczną, gdzie Chiny Ludowe rozpoczęły swój eksperyment z kapitalizmem. Tak zaczął się długi marsz do gospodarki rynkowej – proces dla globu o wiele bardziej brzemienny w skutki niż upadek komunizmu w Europie.

Nieważne, czy kot jest czarny, czy biały. Ważne, aby łowił myszy” – Dèng Xiăopíng. “不管白猫黑猫,能抓老鼠的就是好猫。” (邓小平). Źródło: Wikipedia.

China-Shenzhen-by-night

Shenzen leży w południowo-wschodnich Chinach, w prowincji Guangdong, graniczy z Hongkongiem. Jest wielkim ośrodkiem gospodarczym i finansowym (giełda, banki) z rozwiniętym przemysłem. W 1980 roku w tej małej osadzie rybackiej utworzono pierwszą w Chinach specjalną strefę ekonomiczną (SEZ), co przyniosło gwałtowny wzrost gospodarczy (obecnie na poziomie 17% rocznie).

30 lat później rybacka osada Shenzhen jest prawie 10-milionową metropolią, a Chiny kluczowym ogniwem systemu kapitalistycznego. Od 1980 r. chińska gospodarka urosła aż 14 razy, PKB w przeliczeniu na głowę mieszkańca – najpopularniejsza miara standardu życia – wzrósł 11-krotnie. Tajemnicą chińskiego cudu było otwarcie kraju na obcy kapitał i handel międzynarodowy. Roczny napływ inwestycji zagranicznych wzrósł z 636 mln dol. w 1983 r. do 93 mld dol. w roku 2010, a łączna kwota zainwestowanego kapitału sięga 853 mld dol. W Chinach działa dziś 286 tys. firm z obcym kapitałem, które zatrudniają 40 mln pracowników, wytwarzają 31% produkcji przemysłowej i ponad połowę eksportu. W latach 1980-2008 jego wartość wzrosła, uwaga, sto razy – z 14 miliardów do 1,4 biliona dolarów.

Industry-Graph

123

O Autorze

 > John Lennon „Imagine”: Imagine there’s no Countries... Imagine no Possession... Nothing to Kill or Die For... And no Religion too... No Need for Greed or Hunger... A Brotherhood of Man... (Niestety, John, dziś żyjemy w innym świecie. Twoje idee, lepsze czy gorsze, zostały wypaczone). Mahatma Gandhi: Na początku cię ignorują. Potem śmieją się z ciebie. Następnie z tobą walczą. W końcu wygrywasz • Siedem grzechów społecznych: polityka bez zasad, bogactwo bez pracy, przyjemność bez sumienia, wiedza bez osobowości, wiara bez poświęcenia, nauka bez człowieczeństwa oraz handel bez moralności • Religie to różne drogi prowadzące do tego samego celu. Jakaż to jest różnica, którą z nich wybierzemy? Jaki cel więc mają te kłótnie między nami? • Słabi nigdy nie potrafią przebaczać. Przebaczenie jest cnotą silnych • Jakże wielkiej daniny grzechu i błędów wymaga od człowieka bogactwo i władza • Nie znam większego grzechu niż uciskanie słabszych w imieniu Boga • Jest wiele powodów, dla których mogę być przygotowany na śmierć, ale nie ma żadnego, dla którego gotów byłbym zabić. Albert Einstein: Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych perspektyw • Gdy miałem dwadzieścia lat, myślałem tylko o kochaniu. Lecz później kochałem już tylko myśleć • Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat i ludzka głupota. Co do tej pierwszej istnieją jednak pewne wątpliwości • Nauka bez religii jest kaleka, religia bez nauki jest ślepa • Jestem bardzo głęboko religijnym niewierzącym • Gospodarcza anarchia społeczeństwa kapitalistycznego w jego dzisiejszej formie jest, moim zdaniem, prawdziwym źródłem zła • Wszyscy wokół wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I wtedy pojawia taki, który o tym nie wie, i on właśnie to coś robi • Nie wiem, jaka broń będzie użyta w trzeciej wojnie światowej, ale czwarta będzie na maczugi.



SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Ruch Lotniczy nad Ziemią 24H

Artykuły w Kategoriach:

Poznaj Chiny

Pogoda

Warszawa
2017-10-18, 05:45
Mgła
8°C
Odczuwalna: 9°C
Ciśnienie: 1020 mb
Wilgotność: 100%
Wiatr: 0 m/s S
Prognoza: 2017-10-18
dzień
Przelotne zachmurzenie
21°C
noc
Przelotne chmury
11°C
 

Teleskop Hubble'a