2016-10-09
Kategoria: Psychologia

Depresja: “Weź się w garść”. – Chcę, ale nie mogę!

Depression-Major-depressive-disorder-MDD-Girl

PRZYCZYNY

Nasza wiedza znacznie poszerzyła się od czasów Hipokratesa, ale nadal panuje pogląd, że pewne typy osobowości są bardziej skłonne do popadania w depresję.

Należy do nich m.in. osobowość histeryczna (emocjonalna) i obsesyjno-kompulsywna (perfekcyjna). Uważa się też, że wpojenie we wczesnym dzieciństwie (do szóstego roku życia) zasady tłumienia gniewu, zamiast okazania go, a następnie poradzenia sobie z jego skutkami, w rezultacie, już w życiu dorosłym, prowadzić może do ciężkiej depresji.

Jeżeli dodamy do tego czynniki dziedziczności, taki scenariusz staje się bardziej prawdopodobny. Rozważania nad dziedzicznością depresji doprowadziły do spostrzeżenia, że geny przenoszące skłonność do depresji zawarte są w chromosomie X – chromosomie żeńskim skierowało podejrzenia na biochemiczne przyczyny depresji i reakcje zachodzące w mózgu. Obecność genu „depresyjnego” właśnie w chromosomie X tłumaczy, dlaczego to kobiety zapadają na nią częściej (o płci decydują cztery chromosomy – u kobiet są to cztery razy X, u mężczyzn – dwa razy X i raz XY).

Badania nad mózgiem, krok po kroku, doprowadziły do rozwiązania zagadki powstawania depresji w mózgu.

Neurotransmitery, czyli przekaźniki do specjalnych poruczeń

O prawidłowej pracy mózgu decydują neurotransmiteryneuroprzekaźniki, czyli związki chemiczne, których cząsteczki przenoszą sygnały pomiędzy neuronami (komórkami nerwowymi) poprzez synapsy. Najważniejsze neuroprzekaźniki to serotonina, noradrenalina, dopaminaglutaminian, zwane łącznie aminami. Obniżony poziom jednej z nich skutkować może depresją.

Co dziwne, brak amin skutkować może również brakiem marzeń sennych. Już sam brak snu może być przyczyną tej choroby (a przy tym jej objawem), ale badania wykazały, że brak marzeń sennych nawet przy wystarczającej ilości snu może doprowadzić do depresji. Sny odgrywają wciąż nie do końca poznaną rolę, ale wygląda na to, że w ich trakcie nasza podświadomość rozwiązuje, jakby za nas, jakieś problemy i konflikty. W ten sposób „oczyszcza pole” dla normalnej pracy mózgu.

Utrata plastyczności

Czynniki zewnętrzne (stres) oraz biochemiczne (obniżony poziom amin) skutkują utratą tak zwanej plastyczności neuronalnej.

Depresja jest wynikiem utraty zdolności neuronów do tworzenia nowych wypustek, czyli synaps – uważa profesor Vetulani.

Mózg chorych na depresję kurczy się według prof. Poula Videbecha z duńskiego Uniwersytetu w Aarhus aż o 10%.

Każdy wiek jest dobry dla depresji

Nie ma wieku charakterystycznego dla depresji. Również pod tym względem jest to choroba absolutnie demokratyczna. Chorują nawet dzieci, u których przejawia się ona rozdrażnieniem i atakami złości. U nastolatków przyczyną może być nierównowaga hormonalna, przy której wydarzenia takie jak rozwód rodziców, nieszczęśliwa miłość, czy nawet niepowodzenia w szkole – to wszystko może stać się przyczyną depresji. W młodzieńczym wieku nietypowe są natomiast reakcje – stany depresyjne przekładają się na skłonność do ekstremalnych zachowań – na przykład seksualnych lub agresywnych.

Choroba ta może występować pod wieloma postaciami: m.in. jako depresja anankastyczna, atypowa, hipochondryczna, lękowa, melancholiczna, sezonowa, urojeniowa czy katatoniczna.

Depresja poporodowa przejawia się często strachem przed skrzywdzeniem dziecka, ale też agresją wobec niego. W skrajnych przypadkach, przy braku zainteresowania ze strony otoczenia i bez terapii dochodzi do tragedii i zabicia nowo narodzonego dziecka przez matkę.

Depresja wieku średniego pojawia się najczęściej u ludzi z osobowością obsesyjno-kompulsywną. Perfekcjoniści obawiają się, że nie osiągnęli założonych w młodości celów. A ci, którzy je osiągnęli, bywają rozczarowani, bo sukces nie wygląda tak, jak oczekiwali. Mimo że często pozornie wszystko jest w porządku, kobiety i mężczyzn w tym wieku często dręczy lęk – „strach przed utratą”.

To wiek strat. Kobiety tracą młodość, obawiają się o urodę. Mężczyźni – o wszystko – o utratę pozycji zawodowej na rzecz „młodych wilczków”, nie mniej niż kobiety o wygląd, o sprawność seksualną.

Zmiany, co ciekawe nie tylko zmiana na gorsze, ale w ogóle każda zmiana, mogą prowadzić do stresu, który z czasem przeradza się w depresję. Na podstawie badań udało się ustalić (biorąc pod uwagę skalę 100-punktową), kolejność czynników stresogennych:

Najwięcej, bo aż 100 punktów – to utrata współmałżonka. Następny w skali – rozwód73 punkty, separacja65.

Zawarcie związku małżeńskiego okazuje się bardziej stresujące niż utrata pracy – odpowiednio – 50 i 47 punktów.

Pojawienie się nowego członka rodziny wiąże się z większym stresem niż odejście dorosłych dzieci – tutaj odpowiednio 39 do 29 punktów.

Odniesienie sukcesu również powoduje stres – 28 punktów, a nawet, co brzmi już niemal humorystycznie, wiążą się z nim święta Bożego Narodzenia, które znajdują się co prawda na dole skali, ale z „niezłym wynikiem” 12 punktów.

Depression-Major-Depressive-Disorder-MDD-Men

Psychotycy i neurotycy

Klasyfikacja chorób psychicznych jest wciąż w środowisku naukowym zagadnieniem kontrowersyjnym. Generalnie choroby psychiczne dzieli się na psychozynerwice. Psychotyk to ktoś, kto utracił kontakt z rzeczywistością; neurotyk, chociaż silnie upośledzony w niektórych dziedzinach życia, zachowuje kontakt z rzeczywistością.

Jednym ze sposobów podziału depresji jest klasyfikacja choroby jako jednobiegunowej lub dwubiegunowej. Objawy tej pierwszej to zmiany nastroju; od normalnego (podstawowego) po depresyjny. Dwubiegunowa to przejście od stanu uniesienia (maniakalnego) do depresyjnego.

Typ pierwszy spotykany jest częściej i rzadziej wiąże się go z podłożem genetycznym.

Przy drugim typie problemem jest nie tylko depresja, ale też zachowania maniakalne – nadmierne pobudzenie przejawiające się gadatliwością, urojeniami na temat własnego znaczenia (hipomania).

(…) Właśnie wchodziłem w kolejny okres hipomanii – pisze profesor Sutherland. Moim życiem zaczął rządzić nieubłagany cykl: latem popadałem w depresję, zimą – w euforię. Trwało to dziesięć lat. Żadna z kolejnych zmian nastroju nie była spowodowana zmianami zewnętrznymi.

Zachowaniom maniakalnym często towarzyszy błędna ocena własnej sytuacji finansowej i nieumiejętność radzenia sobie w tej sferze.

Moja niefrasobliwość w tym względzie była w owym okresie wyjątkowo uciążliwa – wspomina profesor Stuart Sutherland – Nigdy nie pamiętałem, kto był mi winien pieniądze i zawsze myliłem się przy wypisywaniu czeków. Samochód sprzedałem za dwa funty, nie był może najlepszy, ale jeździł.

Epizody depresyjne w tym typie wiążą się też z bezsennością.

Tak było w przypadku Justyny Kowalczyk, która wyznaje w jednym z wywiadów:

Od ponad roku mam zdiagnozowane stany depresyjne. Od ponad półtora roku walczę z bezsennością. Może by się zebrało kilkadziesiąt nocy, które w tym czasie normalnie przespałam.

Kolejny podział depresji – ze względu na przyczyny powstania – wyróżnia depresję egzogennąendogenną.

Depresje egzogenne (objawowe, somatogenne) – ich przyczyny związane są z chorobami – układu krążenia, dokrewnego, nerwowego, czy też chorobami zakaźnymi lub stanami somatycznymi – związanymi na przykład z niedoborem pokarmowym lub ubocznym działaniem leków (np. rezerpiny podawanej przy nadciśnieniu – lek ten wyraźnie obniża poziom amin).

Depresje endogenne – tu przyczyny nie są w pełni znane, ale uważa się, że decydujący wpływ mają czynniki dziedziczne i zewnętrzne.

Depresja endogenna ujawnia się około 20. roku życia. To depresja, która nie jest uwarunkowana sytuacyjnie, ale należy do naszego biologicznego „wyposażenia” – mówi dr Anna Nita, psycholog, często dyżurujący w telefonie zaufania prowadzonym przez fundację ITAKA.

OBJAWY, CZYLI PIEKŁO DEPRESJI

Najbardziej typowe objawy to:

• Strach
• Obniżona zdolność koncentracji
• Rozdrażnienie
• Niska samoocena
• Bezpodstawne poczucie winy
• Bezradność
• Bezsenność lub hipersomnia
• Stałe uczucie znużenia lub pobudzenia
• Myśli samobójcze
• Kłopoty z pamięcią i logicznym myśleniem
• Zaburzenia poznawcze.

To suche wyliczenie w żaden sposób nie oddaje obrazu choroby, nie pokazuje prawdziwego cierpienia, którego doświadczają osoby dotknięte depresją.

Depression-Major-Depressive-Disorder-MDD-Cry

1234

O Autorze

 > John Lennon „Imagine”: Imagine there’s no Countries... Imagine no Possession... Nothing to Kill or Die For... And no Religion too... No Need for Greed or Hunger... A Brotherhood of Man... (Niestety, John, dziś żyjemy w innym świecie. Twoje idee, lepsze czy gorsze, zostały wypaczone). Mahatma Gandhi: Na początku cię ignorują. Potem śmieją się z ciebie. Następnie z tobą walczą. W końcu wygrywasz • Siedem grzechów społecznych: polityka bez zasad, bogactwo bez pracy, przyjemność bez sumienia, wiedza bez osobowości, wiara bez poświęcenia, nauka bez człowieczeństwa oraz handel bez moralności • Religie to różne drogi prowadzące do tego samego celu. Jakaż to jest różnica, którą z nich wybierzemy? Jaki cel więc mają te kłótnie między nami? • Słabi nigdy nie potrafią przebaczać. Przebaczenie jest cnotą silnych • Jakże wielkiej daniny grzechu i błędów wymaga od człowieka bogactwo i władza • Nie znam większego grzechu niż uciskanie słabszych w imieniu Boga • Jest wiele powodów, dla których mogę być przygotowany na śmierć, ale nie ma żadnego, dla którego gotów byłbym zabić. Albert Einstein: Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych perspektyw • Gdy miałem dwadzieścia lat, myślałem tylko o kochaniu. Lecz później kochałem już tylko myśleć • Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat i ludzka głupota. Co do tej pierwszej istnieją jednak pewne wątpliwości • Nauka bez religii jest kaleka, religia bez nauki jest ślepa • Jestem bardzo głęboko religijnym niewierzącym • Gospodarcza anarchia społeczeństwa kapitalistycznego w jego dzisiejszej formie jest, moim zdaniem, prawdziwym źródłem zła • Wszyscy wokół wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I wtedy pojawia taki, który o tym nie wie, i on właśnie to coś robi • Nie wiem, jaka broń będzie użyta w trzeciej wojnie światowej, ale czwarta będzie na maczugi.



Ruch Lotniczy nad Ziemią 24H

Artykuły w Kategoriach:

Poznaj Chiny

Pogoda

Warszawa
2018-01-17, 06:10
Gwałtowne deszcze
1°C
Odczuwalna: -5°C
Ciśnienie: 99 mb
Wilgotność: 93%
Wiatr: 4 m/s WSW
Prognoza: 2018-01-17
dzień
Gwałtowne deszcze
2°C
noc
Przeważnie pochmurno
-2°C
 

Teleskop Hubble'a