2016-10-09
Kategoria: Psychologia

Depresja: “Weź się w garść”. – Chcę, ale nie mogę!

Depression-MDD-Helping-Hand

JAK DEPRESJĘ LECZYMY WSPÓŁCZEŚNIE

Współczesne leczenie depresji przebiega dwutorowo – za pomocą farmakoterapiipsychoterapii. Leki stosuje się w ostrych stanach depresyjnych; należy jednak pamiętać, że tylko długotrwałe stosowanie zapobiega nawrotom choroby.

Psychoterapia służy zrozumieniu choroby, radzeniu sobie z nią. Ideałem jest jednoczesne stosowanie obydwu terapii – wtedy, dzięki stałemu kontaktowi z pacjentem lekarz może stwierdzić jak oddziałują leki.

Farmakoterapia, czyli magiczna tabletka nie zawsze magiczna

Nowe leki to takie, które mają zdolność hamowania neurodegeneracji, czyli obumierania i uszkadzania synaps. Powodują one zmiany w genomie neuronu i w ten sposób hamują jego degradację. Kolejne lata przynosiły coraz to nowe odkrycia.

W latach 90. przebojem stał się Prozac (fluoksetyna), stosowany w przebiegu łagodniejszych postaci depresji. Potem przyszedł czas na nowy lek – tianeptynę.

Odkrycie roli przekaźnictwa glutaminianergicznego skierowało uwagę badaczy na ketaminę.

Pierwszy eksperyment z tą niestosowaną dotąd w leczeniu depresji substancją czynną przyniósł obiecujące rezultaty – u pacjentów lekoopornych nastąpiła poprawa. Niestety – skutki uboczne przyjmowania ketaminy są bardzo poważne. Należą do nich między innymi psychozy, upośledzenie funkcji pamięciowych oraz neurodegeneracja (co zaskakujące – ketamina, pierwotnie używana w medycynie do znieczulania przedoperacyjnego, stała się w ostatnich latach jednym z najbardziej popularnych klubowych psychodelików halucynogennych, zażywanych w celach rekreacyjnych).

Do dotkniętych skutkami farmakoterapii należała Justyna Kowalczyk. Nasza mistrzyni wspomina:

Bardzo słabo reagowałam na lekarstwa. Wszystkie próby kończyły się góra po miesiącu. Reagowałam utratami świadomości, jeszcze większymi nudnościami, trzęsawkami, lękami (…). Więc wszystko wylądowało w koszu na śmieci. A ja pracuję z panią psychoterapeutką.

Mimo stosowania obecnie leków z różnych grup wykazujących różny profil i opartych na aż 50 substancjach czynnych o różnym działaniu (łącznie kilkaset preparatów wytwarzanych przez różne firmy), uleczalność depresji utrzymuje się na poziomie 50-70%.

Gdzie farmaceuta nie może tam psychoterapeutę pośle, czyli od psychoanalizy po behawioryzm

Psychoanaliza nadal odgrywa ważną rolę w leczeniu depresji. Jej twórca, Zygmunt Freud, uważał, że kluczową rolę w powstawaniu depresji odgrywają przeżycia z dzieciństwa, szczególnie relacje z matką. Jeżeli uczucia gniewu i strachu w tej relacji były silniejsze niż miłości, dziecko kieruje na siebie, zamiast na właściwy obiekt, gniew z powodu zawodu w stosunkach z tak ważną osobą. To ciążyć może na całym życiu, skutkując poczuciem winy i zaniżonym poczuciem wartości w rezultacie prowadzącymi do depresji.

Teoria psychoanalizy nie straciła na aktualności. Jej niewątpliwym atutem jest oparcie terapii na przyczynach, nie skutkach.

Prawdopodobnie odziedziczyłem depresję po mojej mamie, która była osoba bardzo głęboko depresyjną i w końcu zmarła na raka – mówi Kamil Sipowicz – wychowywałem się w półsieroctwie, bez ojca. Jeżeli mogę to zinterpretować w sposób psychoanalityczny, to jak gdyby cały czas nie wydobyłem się z tej sfery przebywania razem z moją matką. (…) Ojciec pozwala synowi zerwać symbiotyczną więź z matką. (…) Przez długi czas nie mogłem przeciąć pępowiny i wejść w świat męski.

Leczenie metodą psychoanalizy polega na wydobyciu z podświadomości urazów z dzieciństwa i uporanie się z nimi w drodze psychoanalizy i psychoterapii. Metoda ta stosowana jest do dziś. Wielu psychologów klinicznych stanowczo odrzuca zarówno samą teorię, jak i metody leczenia:

Trudno dowieść, że psychoanaliza przynosi jakiekolwiek korzyści, w najlepszym razie są one niewielkie – twierdzi na przykład brytyjski psycholog Stuart Sutherland.

Nowoczesnej psychoanalizy nie należy mylić z jej wersją „kanoniczną”, którą jako pierwszy sformułował Zygmunt Freud.

Uwaga na objawy

Zupełnie inaczej podchodzi do sprawy psychologia (terapia) behawioralna, która odsuwa na bok przyczyny; koncentruje się na usuwaniu objawów, nie zagłębiając się w życie wewnętrzne pacjenta. Metoda praktykowana przez psychologów klinicznych zakłada, że problemy psychiczne powstają w wyniku przyswojenia sobie błędnych nawyków. Zastosowanie jej w leczeniu depresji polega na odciąganiu uwagi chorych od obsesyjnych myśli, poprzez skupianie jej na wykonywaniu określonych zadań, wykorzystując przy tym techniki uczenia.

Efekty są krótkotrwałe (pamiętajmy, że depresja znacznie obniża umiejętność koncentracji), ale metoda działa. Obserwuje się przy tym złagodzenie pozostałych objawów choroby.

Elektrowstrząsy w wersji soft

Terapia ECT bardzo długo, od końca lat 20. uważana była za jedyne skuteczne narzędzie w leczeniu większości zaburzeń psychicznych. Do połowy lat 50. stosowana była powszechnie, dochodziło do nadużyć. Społeczny odbiór tej metody był negatywny, mówiło się o „barbarzyńskich metodach”. Obecnie znów jest stosowana, ale tylko w ściśle określonych przypadkach.

Jednak zdaniem prof. Vetulaniego, niesłusznie:

Elektrowstrząsy stymulują tworzenie nowych neuronów. Skutki uboczne – a należy do nich czasowa utrata pamięci – można zminimalizować, celując tylko w jeden fragment mózgu – niewielkiego obszaru kory, oznaczonej symbolem CG25 – uważa Vetulani.

Depression-World-Map-WHO-2009

* * *

Poradnik dla początkujących i walczących

1. Leczenie zacznij raczej od psychoterapii.

2. Jeżeli wybraną metodą jest psychoanaliza, twój stosunek do psychoterapeuty musi być pozytywny – darzenie go sympatią jest warunkiem powodzenia terapii.

3. Jeżeli cierpisz na fobie, obsesje, brak koncentracji, pomyśl raczej o terapii behawioralnej.

4. Jeżeli depresja przeszkadza Ci w normalnym funkcjonowaniu, nie zwlekaj z udaniem się do specjalisty, nie ufaj nikomu, kto poprzestaje na jednej metodzie leczenia i pamiętaj, że każdy przypadek wymaga indywidualnego podejścia.

5. Nigdy nie wyrażaj zgody na operację mózgu, jeżeli nie ma dowodów na uszkodzenia organiczne.

6. Nie przyjmuj recept na leki psychotropowe od lekarzy pierwszego kontaktu, chyba że cierpisz na krótkotrwały stres wywołany znanymi Ci przyczynami – lekarze ogólni często nie znają niebezpieczeństw związanych ze stosowaniem tych leków.

7. Jeżeli ktoś z Twoich bliskich choruje na chorobę psychiczną, traktuj go i jego przypadłość poważnie.

8. Pamiętaj, że choroba psychiczna nie jest upokarzająca.

9. Osoby cierpiące na depresję są przekonane, że nigdy nie wrócą do zdrowia, ale to tylko jeden z objawów choroby.

10. Nigdy nie lecz nastrojów depresyjnych alkoholem.

Ciekawostki

• Zatrucie i niedożywienie powodują znacznie więcej chorób psychicznych, niż jesteśmy w stanie dziś stwierdzić – np. sporysz, choroba żyta, wywołał przed laty epidemię chorób psychicznych (w tym depresji).

• Awicenna zaliczał nieszczęśliwą miłość do chorób psychicznych i zalecał terapię polegającą na korzystaniu z łaźni oraz… nasyłaniu na zakochanego „obleśnych staruch” – jak to ujął, żeby obrzydzić choremu kontakty z kobietami.

• Czarownice smarowały kije swoich mioteł substancją sporządzoną z wilczej jagody i mandragory. Te substancje, zaaplikowane niedawno w pewnym doświadczeniu ochotnikom, wywołały u nich złudzenie latania i panoramiczne wizje.

• Badania dowodzą, że kobiety, które straciły matkę przez jedenastym rokiem życia, są bardziej podatne na depresję niż pozostałe.

• Zygmunt Freud przez całe życie cierpiał na silne migreny, które leczył… kokainą.

Timeline (Oś czasu)

2600 p.n.e. – objawy depresji zarejestrowane przez Sumerów i starożytnych Egipcjan.

Ok. 500 lat p.n.e. – Hipokrates w starożytnej Grecji jako pierwszy opisuje objawy depresji i uznaje ją za chorobę.

X-XI wiek – Awicenna w swoim Kanonie medycyny opisuje różne choroby psychiczne, w tym depresję.

XII-XV wiek – w późnym średniowieczu sądzono, że depresja to objaw opętania człowieka przez demony i złe duchy, więc do „leczenia” tego stosowano egzorcyzmy.

XIX wiek – propaguje się hydroterapię jako metodę leczenia depresji.

Przełom XIX i XX wieku – Zygmunt Freud, twórca metody psychoanalizy leczy depresję poprzez uświadomienie pacjentom roli przeżyć z dzieciństwa w życiu dojrzałym.

Lata 30. XX wieku – początek stosowania elektrowstrząsów jako metody leczenia depresji.

Lata 50. XX wieku – pojawia się pierwszy lek antydepresyjny – iproniazyd.

1970 – Wolley i Shaw odkrywają związek poziomu serotoniny z nastrojami depresyjnymi.

1971 – Earl Sutherland za odkrycie cząstki, która w rezultacie pozwoliła na zrozumienie procesów zachodzących w mózgu w czasie depresji, otrzymuje Nagrodę Nobla.

1988 – do sprzedaży wprowadzona zostaje fluoksetyna, znana pod nazwą Prozac, stosowany do dziś w przebiegu lekkich i średnio nasilonych depresji.

1990 – Trullas i Skolnick odkrywają rolę glutaminianu w powstawaniu depresji.

Początek XXI wieku – naukowcy wiążą nadzieję z nowym lekiem – tianeptyną; powraca do łask leczenie depresji elektrowstrząsami; przyjmuje się dwutorowość terapii depresji oraz jej „skrojenie” do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Barbara Jackowska

Video-Info-Planete

Depresja-PR-Krzysztof-Michalski“Jak sobie radzić z depresją” to podcast Polskiego Radia, na antenie którego redaktor Krzysztof Michalski prowadzi popularnonaukowy magazyn autorski Wieczór Odkrywców. Ta bardzo dobrze przyjęta audycja, alternatywna wobec propozycji komercyjnych, porusza takie tematy jak: Człowiek i komputery, Rola młodych w nauce, Komórki macierzyste – szanse czy zagrożenie?, Tajemnice mózgu, Zawód – uczony, Leki XXI wieku, Pasjonująca fizyka, Od teorii względności do spintroniki, Zakochany mózg czy Wiara a nauka. Autor, Krzysztof Michalski (ur. 4 października 1954 w Przedczu) to polski dziennikarz i komentator naukowy, z radiem związany od 1981 roku.

1234

O Autorze

 > John Lennon „Imagine”: Imagine there’s no Countries... Imagine no Possession... Nothing to Kill or Die For... And no Religion too... No Need for Greed or Hunger... A Brotherhood of Man... (Niestety, John, dziś żyjemy w innym świecie. Twoje idee, lepsze czy gorsze, zostały wypaczone). Mahatma Gandhi: Na początku cię ignorują. Potem śmieją się z ciebie. Następnie z tobą walczą. W końcu wygrywasz • Siedem grzechów społecznych: polityka bez zasad, bogactwo bez pracy, przyjemność bez sumienia, wiedza bez osobowości, wiara bez poświęcenia, nauka bez człowieczeństwa oraz handel bez moralności • Religie to różne drogi prowadzące do tego samego celu. Jakaż to jest różnica, którą z nich wybierzemy? Jaki cel więc mają te kłótnie między nami? • Słabi nigdy nie potrafią przebaczać. Przebaczenie jest cnotą silnych • Jakże wielkiej daniny grzechu i błędów wymaga od człowieka bogactwo i władza • Nie znam większego grzechu niż uciskanie słabszych w imieniu Boga • Jest wiele powodów, dla których mogę być przygotowany na śmierć, ale nie ma żadnego, dla którego gotów byłbym zabić. Albert Einstein: Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych perspektyw • Gdy miałem dwadzieścia lat, myślałem tylko o kochaniu. Lecz później kochałem już tylko myśleć • Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat i ludzka głupota. Co do tej pierwszej istnieją jednak pewne wątpliwości • Nauka bez religii jest kaleka, religia bez nauki jest ślepa • Jestem bardzo głęboko religijnym niewierzącym • Gospodarcza anarchia społeczeństwa kapitalistycznego w jego dzisiejszej formie jest, moim zdaniem, prawdziwym źródłem zła • Wszyscy wokół wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I wtedy pojawia taki, który o tym nie wie, i on właśnie to coś robi • Nie wiem, jaka broń będzie użyta w trzeciej wojnie światowej, ale czwarta będzie na maczugi.



Ruch Lotniczy nad Ziemią 24H

Artykuły w Kategoriach:

Poznaj Chiny

Pogoda

Warszawa
2018-01-17, 06:10
Gwałtowne deszcze
1°C
Odczuwalna: -5°C
Ciśnienie: 99 mb
Wilgotność: 93%
Wiatr: 4 m/s WSW
Prognoza: 2018-01-17
dzień
Gwałtowne deszcze
2°C
noc
Przeważnie pochmurno
-2°C
 

Teleskop Hubble'a