2015-10-08
Kategoria: Medycyna

Grupy krwi. Skąd się wzięły i czy musimy do nich dobrać dietę?

Blood-Types-Groups-ABO-Rh-Alleles

Ponad sto lat po odkryciu grup krwi A, B i 0 nadal niestety nie wiemy w jakim celu biologia je stworzyła. Czy jest to aż tak ważne, by organizm nie mógł bez tego podziału funkcjonować? Jakie jeszcze tajemnice kryje nasza krew?

Krew to zdecydowanie najcenniejszy składnik naszego ciała. Mimo iż prace nad organami hodowanymi w warunkach laboratoryjnych z roku na rok postępują, na sztuczną krew nie ma co liczyć. Wśród wielu interesujących składników krwi jeden element budzi szczególne zainteresowanie naukowców i lekarzy – grupy krwi. Jest z nimi związanych mnóstwo tajemnic, których naukowcom wciąż nie udało się rozwiązać.

Dlaczego 40% rasy białej ma typ krwi A, podczas gdy występuje ona tylko u 27% Azjatów? Rozwiązanie zagadki grup krwi może przybliżyć nas do celu ostatecznego hematologii – stworzenia funkcjonalnego substytutu tej tkanki.

Transfuzje – nieco historii

Określenie „tkanka” w poprzednim zdaniu nie jest przypadkowe. Z biologicznego punktu widzenia krew jest bowiem płynną tkanką łączną, składającą się z wyspecjalizowanych komórek oraz osocza, w którym są one zawieszone. Krew wypełnia nasze ciało – krąży w naczyniach krwionośnych lub w jamie ciała. Dzięki pracy serca, krew jest pompowana przez tętnice do wszystkich zakamarków ciała i wraca do niego za pośrednictwem żył.

U noworodka występuje krew w ilości zaledwie mniej więcej filiżanki, natomiast dorosły człowiek ma przeciętnie 5-6 litrów tej substancji (mężczyźni więcej od kobiet). O krwi można by napisać książkę (jest też dziedzina medycyny zajmująca się krwią – hematologia), ale ten artykuł dotyczy tylko jednej z najbardziej niezwykłych właściwości krwi: ich grup.

Blood-Types-Groups-Karl-Landsteiner-thumbW 1900 roku austriacki lekarz Karl Landsteiner odkrył grupy krwi, zdobywając 30 lat później Nagrodę Nobla w dziedzinie „fizjologia lub medycyna”. W 1940 roku z Alexandrem Wienerem odkrył czynnik Rh. Od tamtego czasu poczyniono ogromne postępy w medycynie, ale najbardziej elementarne pytanie – po co tak naprawdę nam grupy krwi? – pozostaje bez odpowiedzi.

Grupy krwi to zestawy antygenów, obecnych na powierzchni krwinek czerwonych. Brane są pod uwagę różne zestawy antygenów, w zależności od układu grupowego. W ramach tego samego gatunku może istnieć wiele układów grupowych krwinek czerwonych. Zachowanie zasad zgodności w obrębie układów grupowych krwi jest istotne podczas transfuzji krwi, przeszczepianiu narządów oraz w ciąży.

Dzięki temu, że lekarze są świadomi występowania różnych grup krwi, mogą ratować życie pacjentów przetaczając im ten niezwykły płyn. Ale przez większość historii ludzkości możliwość oddania własnej krwi innej osobie przyprawiała o palpitacje serca.

Lekarze renesansowi dumali o tym, co by się stało, gdyby ich krew umieścić w żyłach innych osób. Niektórzy myśleli, że proces taki może wyleczyć ze wszystkich chorób organizmu albo doprowadzić do szaleństwa. W końcu, na początku 1600 roku, podjęto próby transfuzji krwi, z katastrofalnymi skutkami. Francuscy lekarze wstrzyknęli krew cielęcą pacjentowi, który natychmiast zaczął się pocić, wymiotować i oddawać mocz o „kolorze sadzy”. Ponownie przetoczono mu krew, ale nieszczęśnik zmarł.

James-Blundell-thumbNic dziwnego, że zła reputacja okryła transfuzje krwi na 150 lat. Nawet w XIX wieku tylko nieliczni lekarze odważyli się testować procedurę. Jednym z nich był James Blundell, który podczas praktyki lekarskiej był świadkiem wielu zgonów kobiet podczas porodów. W 1817 roku, po śmierci pacjentki, stwierdził, że nie jest w stanie pogodzić się ze stanem rzeczy.

„Nie mogłem przestać o tym rozmyślać, zwłaszcza że pacjentkę prawdopodobnie dałoby się ocalić przez transfuzję” – pisał w pamiętnikach.

Blundell przekonał się, że wcześniejsze eksperymentalne transfuzje krwi nie udawały się z powodu jednego podstawowego błędu – przetaczania „krwi bestii” jak sam to ujął. Brytyjczyk wykoncypował, że lekarze nie powinni przenosić krwi pomiędzy gatunkami, ponieważ „różne rodzaje krwi różnią się bardzo od siebie”. Człowiek powinien dostać krew innego człowieka. Nikt jednak do tej pory nie próbował wykonać takiego zabiegu. Blundell postanowił, że spróbuje. Zaprojektował system kominów, strzykawek i rur, które mogły skierować krew od dawcy do schorowanego pacjenta. Lekarz przetestował urządzenie na psach, a następnie został wezwany do łoża śmierci pacjenta, który się wykrwawiał. Tylko transfuzja krwi mogła mu ocalić życie.

Od kilku dawców pobrano ponad 400 mililitrów krwi, którą wstrzyknięto w ramię umierającego mężczyzny. Po zabiegu powiedział on Blundellowi, że czuje się znacznie lepiej, ale po dwóch dniach i tak zmarł. To utwierdziło Brytyjczyka w przekonaniu, że transfuzje krwi mogą ratować życie. Blundell w sumie przetoczył krew 10 pacjentom. Tylko 4 z nich przeżyło.

Antygenowe puzzle i konflikty

Blundell słusznie zauważył, że ludzie powinni dostawać tylko ludzką krew. Ale nie wiedział on o innym istotnym fakcie – ludzie powinni dostawać krew tylko od niektórych innych ludzi. Jest wielce prawdopodobne, że to nieznajomość tej zależności doprowadziła do śmierci kilku jego pacjentów. Zgony te nabierają jeszcze tragiczniejszego wymiaru, zważywszy na to, że grupy krwi odkryto kilka lat później w wyniku dość prostej procedury.

Kropla-TransparentPierwsze wskazówki dotyczące istnienia różnych rodzajów krwi odnotowano już na początku XIX wieku. Wtedy to naukowcy mieszający krew różnych ludzi w probówkach zauważyli, że czasami czerwone krwinki się sklejają. Ale ponieważ większość oddanej do badań krwi pochodziła od osób chorych, wywnioskowano, że to rodzaj patologii niewartej dalszego rozważania. Nikomu nie przyszło do głowy sprawdzić, czy krwinki zdrowych osób także się sklejają. Aż do czasu wspomnianego na początku Karla Landsteinera.

Landsteiner odkrył, że pod wpływem odczynów zlepnych, krew różnych osób zachowuje się inaczej. Uczony wyróżnił trzy grupy krwi – A, BC, które dzisiaj funkcjonują w medycynie jako A, B0 (grupę krwi AB odkryto kilka lat później). Generalnie różnią się one etapem, na którym zatrzymała się synteza antygenów na powierzchni erytrocytów. Oczywiście nasza krew różni się także obecnością antygenu Rh (wspólnego z rezusami, skąd pochodzi nazwa), co jako pierwszy zauważył amerykański badacz Philip Levine w połowie lat 20. ubiegłego wieku.

Landsteiner mieszał krew pochodzącą od różnych osób i zauważył pewną powtarzalność. Podczas mieszania plazmy z grupy A z próbką grupy A od innej osoby, krew pozostawała cieczą. Tak samo było w przypadku osocza i krwinek z grupy B. Ale jeżeli zmieszano osocze z grupy A z krwinkami z grupy B, krew aglutynowała. Z krwią z grupy 0 było inaczej. Gdy Landsteiner mieszał krwinki z grupy A lub B z plazmą 0, zlepiały się one ze sobą. Ale mógł dodać plazmy A lub B do czerwonych krwinek 0 bez efektu aglutynacji.

Dzięki tej wiedzy już w 1907 roku udało się z sukcesem przetoczyć krew.

Grupy Krwi - tabela zgodności czerwonych krwinek

BiorcaD:* ►0Rh−0Rh+BRh−BRh+ARh−ARh+ABRh−ABRh+
ABRh+width=13width=13width=13width=13width=13width=13width=13width=13
ABRh−width=13width=13width=13width=13
ARh+width=13width=13width=13width=13
ARh−width=13width=13
BRh+width=13width=13width=13width=13
BRh−width=13width=13
0Rh+width=13width=13
0Rh−width=13
Legenda do tabeli: *D: - Dawca. Źródło danych: Wikipedia

Obserwacje Landsteinera uświadomiły naukowcom, że transfuzje niewłaściwej krwi są potencjalnie niebezpieczne. Austriak nie wiedział jednak, co dokładnie odróżnia jedną grupę krwi od drugiej. Wiedział tylko, że są „inne”. Późniejsze pokolenia naukowców odkryły, że czerwone krwinki każdego typu są ozdobione różnymi cząsteczkami na ich powierzchni. W grupie krwi A cząsteczki te są ułożone warstwowo, jak w dwupiętrowym domu. Na pierwszym piętrze znajduje się antygen H, a na drugim piętrze pojawia się antygen A. U osób z grupą krwi B, drugie piętro przytoczonego domu ma inny kształt, natomiast populacja z krwią 0 ma tylko antygen H.

Układ immunologiczny każdej osoby jest dobrze zaznajomiony z własnymi tkankami, a także krwią. Jeśli w organizmie pojawi się krew niewłaściwego typu, komórki odpornościowe reagują jak na ciało obce i nacierają do ataku. Wyjątkiem od tej reguły jest grupa krwi 0. Krwinki mają na powierzchni tylko antygeny H, które są obecne także w innych typach krwi. Gdy taka krew pojawi się w organizmie osób z grupą A lub B, nie zostaje zaatakowana, bo wygląda „znajomo”. Ta cecha sprawia, że osoby obdarzone grupą krwi 0 są uznawane za uniwersalnych dawców, a krążący w ich żyłach płyn jest szczególnie cenny.

Cała ta wiedza została zbudowana na prostym odkryciu Landsteinera. Ale ani on, ani współcześni hematolodzy nie znają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie: po co tak naprawdę są grupy krwi? Dlaczego czerwone krwinki różnych osób nawzajem sobie przeszkadzają? Przecież obecność jednej grupy krwi w populacji z ewolucyjnego punktu widzenia byłaby korzystniejsza.

Grupy Krwi w wybranych państwach (AB0 i Rh)

 PaństwoLudność*0+A+B+AB+0-A-B-AB-
Średnia**42311553310
width=16Chiny1.339.724.85248281950000
width=16USA307.212.1233736937621
width=16Brazylia198.739.2693634839821
width=16Japonia127.368.088304020100000
width=16Filipiny99.863.00045232551111
width=16Niemcy82.329.7583537946621
width=16Turcja76.805.52430381474521
width=16Korea73.000.00037332190000
width=16Francja62.150.7753637936711
width=16Wlk. Brytania (1)61.113.2053735837721
width=16RPA49.320.0003932237521
width=16Hiszpania47.125.0023634839821
width=16Polska38.482.91931321576621
width=16Kanada33.487.2083936837611
width=16Arabia Saud. (2)28.686.63348241744210
width=16Australia21.262.6414031829721
width=16Holandia16.715.9994035738711
width=16Portugalia10.707.9243640736711
width=16Czechy10.532.77027361575631
width=16Belgia10.414.3363834947621
width=16Szwecja9.059.65132371056721
width=16Austria8.210.28130331267831
width=16Izrael7.233.70132341773421
width=16Dania5.500.5103537846721
width=16Finlandia5.250.27527381574621
width=16Norwegia4.660.5393441736711
width=16Nowa Zelandia4.213.4183832939621
width=16Irlandia4.203.2004726928521
width=16Estonia1.315.81930312164531
width=16Islandia306.6944826928520
* Dane z roku 2010. (1) Wielka Brytania. (2) Arabia Saudyjska. ** Średnia ważona. Dane dotyczące poszczególnych grup krwi zaokrąglone są do pełnych jednostek, w procentach. Źródło: Wikipedia.
12

O Autorze

 > John Lennon „Imagine”: Imagine there’s no Countries... Imagine no Possession... Nothing to Kill or Die For... And no Religion too... No Need for Greed or Hunger... A Brotherhood of Man... (Niestety, John, dziś żyjemy w innym świecie. Twoje idee, lepsze czy gorsze, zostały wypaczone). Mahatma Gandhi: Na początku cię ignorują. Potem śmieją się z ciebie. Następnie z tobą walczą. W końcu wygrywasz • Siedem grzechów społecznych: polityka bez zasad, bogactwo bez pracy, przyjemność bez sumienia, wiedza bez osobowości, wiara bez poświęcenia, nauka bez człowieczeństwa oraz handel bez moralności • Religie to różne drogi prowadzące do tego samego celu. Jakaż to jest różnica, którą z nich wybierzemy? Jaki cel więc mają te kłótnie między nami? • Słabi nigdy nie potrafią przebaczać. Przebaczenie jest cnotą silnych • Jakże wielkiej daniny grzechu i błędów wymaga od człowieka bogactwo i władza • Nie znam większego grzechu niż uciskanie słabszych w imieniu Boga • Jest wiele powodów, dla których mogę być przygotowany na śmierć, ale nie ma żadnego, dla którego gotów byłbym zabić. Albert Einstein: Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych perspektyw • Gdy miałem dwadzieścia lat, myślałem tylko o kochaniu. Lecz później kochałem już tylko myśleć • Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat i ludzka głupota. Co do tej pierwszej istnieją jednak pewne wątpliwości • Nauka bez religii jest kaleka, religia bez nauki jest ślepa • Jestem bardzo głęboko religijnym niewierzącym • Gospodarcza anarchia społeczeństwa kapitalistycznego w jego dzisiejszej formie jest, moim zdaniem, prawdziwym źródłem zła • Wszyscy wokół wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I wtedy pojawia taki, który o tym nie wie, i on właśnie to coś robi • Nie wiem, jaka broń będzie użyta w trzeciej wojnie światowej, ale czwarta będzie na maczugi.



SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Ruch Lotniczy nad Ziemią 24H

Artykuły w Kategoriach:

Poznaj Chiny

Pogoda

Warszawa
Częściowo słonecznie
22°C
Odczuwalna: 25°C
Ciśnienie: 1020 mb
Wilgotność: 68%
Wiatr: 2 m/s W
Prognoza: 2017-08-17
dzień
Częsciowo słonecznie, przelotne deszcze
26°C
noc
Przelotne chmury
16°C
 

Teleskop Hubble'a