2014-06-11
Kategoria: Geopolityka

Metale Ziem Rzadkich, strategiczne surowce w rękach Chin

REE-Made-in-China-Technology

To zdumiewająca sytuacja, w jaki sposób największe państwa „Starego Świata”, czyli głównie UE i USA – nasz Globalny Strażnik (demokracji? swoich ekonomicznych interesów?) pozbyły się dominacji przemysłowej na przestrzeni zaledwie ostatnich 30 lat na rzecz Chin, które są producentem ponad 95% produkcji metali ziem rzadkich. A przecież jest to równie ważny, strategiczny rynkowy produkt jak ropa naftowa, absolutnie niezbędny w nowoczesnych technologiach XXI wieku, również militarnych.

Starsi czytelnicy z łatwością sobie przypominają czasy, gdy arabskich szejków jeszcze 40 lat temu nazywano poganiaczami wielbłądów. Po słynnym kryzysie naftowym z roku 1973, gdy organizacja OPEC (głównie państwa arabskie) zastosowała embargo wobec USA, obudziliśmy się w innym świecie. Napisy na stacjach benzynowych „Sorry, no gas” uświadomiły Amerykanom groźbę paraliżu kraju. Czy III wojna światowa już trwa, ale tym razem bronią są surowce – ropa naftowa, gaz i metale ziem rzadkich? Gdzie się podziewają sowicie opłacani stratedzy służb militarnych i gospodarczych, których „niejedno już zaskoczyło” (upadek muru berlińskiego i tzw. Bloku Wschodniego z ZSRR na czele, atak na World Trade Center itd.) i rządy, które zdają się nie widzieć, że rozwój ekonomiczny naszych państw w coraz większym stopniu opiera się na bankowości inwestycyjnej, nie wytwarzającej de facto żadnych dóbr? Czy osławione bankowe derywaty (nieco trywializując: odsetki od odsetek), których narosło już biliony dolarów (!), okażą się przysłowiowym gwoździem do trumny coraz bardziej bezradnych, wobec gigantycznego i niesłychanie szybkiego wzrostu Chin, potęg XX wieku? Stratedzy! Funkcjonariusze niektórych krajów, zbudźcie się!

Redakcja NewTIMES

Lukasz-Zamecki-thumbO ile akademicki świat zachodni wzmógł swoje zainteresowanie metalami ziem rzadkich (ang. Rare Earth Element – REE) w ostatnich latach, o tyle Chińczycy, w związku z dużym znaczeniem REE dla ich eksportu, od dłuższego czasu prowadzą badania w tym zakresie. Dostrzeżenie przez ChRL znaczenia metali ziem rzadkich wiąże się z polityką przyspieszenia rozwoju nowoczesnych technologii, zaproponowaną przez część chińskiego środowiska naukowego w 1986 r. Powstał wówczas narodowy program rozwoju tego sektora gospodarki, który został zaaprobowany przez Deng Xiaopinga jako Program 863. Działania w zakresie nowoczesnych technologii są obecnie priorytetem Pekinu. Zainteresowanie metalami ziem rzadkich wynikło właśnie z dążenia do postępu technologicznego. W realizowanym przez Chiny programie badań (Program 973), ogłoszonym w 1997 r. przez chińskie ministerstwo nauki i technologii, przewidziano wręcz specjalne środki na projekty badawcze, odnoszące się wyłącznie do metali ziem rzadkich. Źródło: dr Łukasz Zamęcki Geopolityka.org

Przyzwyczajamy się już do tego, że właściwie wszystko produkowane jest w Chinach. Można powiedzieć, że Chiny stały się fabryką świata. Dlaczego tak wiele przedsiębiorstw hi-tech (nowoczesnych technologii) w Europie i Ameryce masowo deleguje zdolności produkcyjne do Chin, gdy w tym samym czasie w krajach macierzystych zamykane są kolejne zakłady, co przyczynia się do rosnącego bezrobocia i w konsekwencji zamykania całych branż? Korporacje, które wskutek globalizacji już dawno straciły narodowy charakter, zainteresowane są jedynie większym zyskiem, a w Chinach można produkować taniej; biznes opłaca się nawet po zapłaceniu nakładanych na takie towary ceł.

Często jeszcze nawet dziś o produktach chińskich mówi się, że są złej jakości. Warto jednak przypomnieć, że w latach 70. podobnie oceniano wyroby z Japonii. Japończycy konsekwentnie doskonaląc zarządzanie jakością, doprowadzili do tego, że niedługo później emblemat Made in Japan stał się synonimem trwałego, nowoczesnego i innowacyjnego produktu.

Oprócz ceny jest jeszcze jeden powód, aby umieszczać produkcję wysokich technologii w Chinach. Chodzi o tzw. metale ziem rzadkich (REE) – jest to grupa 17 unikalnych pierwiastków, z których 15 należy do grupy lantanowców. Bez nich nie byłoby smartfonów i tabletów, telewizorów LCD, akumulatorów litowo-jonowych czy nawet elementów samochodowych i wyposażenia obronnego armii (magnesy, lasery, stopy metali).

Chiny produkują ponad 95% wszystkich metali ziem rzadkich na Ziemi i nie pozwalają na eksport tych surowców w czystej postaci, jedynie w formie gotowych produktów wytwarzanych w Chinach. To właśnie zapewnia uprzywilejowaną pozycję Państwa Środka.

Wciąż niewiele zrobiono, aby zniwelować tę niekorzystną zależność, głównie z powodu rosnącego zapotrzebowania na pierwiastki ziem rzadkich, których produkcja wynosi już ponad 136 tysięcy ton. Chiny trzymają światowych producentów w szachu i mają realny monopol na produkcję urządzeń high-tech. Oznacza to, że bez względu na ryzyko skopiowania technologii, produkcja musi odbywać się właśnie tam. Praktycznie cała elektronika powstaje w Chinach. (Na podstawie: ZmianyNaZiemi.pl).

Metale Ziem Rzadkich – zastosowanie

REE-Usage

CENNIEJSZE NIŻ ZŁOTO?
METALE ZIEM RZADKICH W ŚWIATOWEJ STRATEGII GOSPODARCZEJ

Opracowanie Raportu: Anna Klupa

Nie ulega wątpliwości, iż kontrola nad zasobami surowców energetycznych zwiększa możliwości oddziaływania na rzeczywistość międzynarodową i jest jednocześnie źródłem ogromnych zysków. Wraz z rozwojem nowoczesnych technologii bardzo wzrosło zapotrzebowanie na innego rodzaju materiały niezbędne do ich wytwarzania. Dotyczy to przede wszystkim szczególnej grupy pierwiastków określanych jako metale ziem rzadkich (zwane dalej: REE). Stanowią one istotną część tablicy Mendelejewa i są wykorzystywane od soczewek okularowych, przez telefony komórkowe, a kończąc na samochodach.

Ich szczególne właściwości dostrzegano już w XIX wieku. Jeden ówczesnych chemików sir William Brookes pisał, iż „w trakcie badań wprawiają nas w osłupienie, powodują konsternację, gdy chcemy na ich temat spekulować i strach, gdy zaczynamy snuć wokół nich marzenia” 1. Mają one unikatowe właściwości chemiczne i fizyczne, które sprawiają, że efektem ich połączenia z innymi pierwiastkami są własności, których w żaden inny znany sposób nie można uzyskać. Tak szerokie ich zastosowanie sprawia, iż coraz częściej uznawane są za potencjalnie skuteczny element prowadzenia rozgrywek handlowych i politycznych na arenie międzynarodowej.

Carl-Axel-Arrhenius-thumbZgodnie z „Amerykańskim Przeglądem Geologicznym” do REE należą lantan i 14 lantanowców: cer, prazeodym, neodym, promet, samar, europ, gadolin, terb, dysproz, holm, erb, tul, iterb i lutet oraz skand i itr, które dodawane są do tej rodziny ze względu na podobne właściwości 2. Dodatkowo podzielone są one na dwie podgrupy: lekkich i ciężkich metali ziem rzadkich. Do lekkich, które są częściej spotykane w przyrodzie, należą: lantan, cer, prazeodym, neodym i samar. Od czasu odkrycia pierwszego z nich, gadolinu, w 1787 r. przez Carla Axela Arrheniusa w kamieniołomie Ytterby na jednej z wysp niedaleko Sztokholmu, cieszą się dużym zainteresowaniem naukowców i badaczy poszukujących kolejnych metod ich wykorzystania, zarówno do celów komercyjnych, jak i militarnych.

Obecnie związane są z każdym aspektem życia. Używane są między innymi do wytwarzania klisz rentgenowskich, katalizatorów redukcji spalin, fosforu do ekranów CRT, wysokoenergetycznych materiałów magnetycznych, laserów i wzmacniaczy optycznych 3. Jednym z najlepszych przykładów są samochody. Na początku XX wieku do ich produkcji używano zwykle pięciu surowców: drewna, kauczuku, stali, szkła i mosiądzu. W tej chwili według raportu National Academies, sporządzonego przez amerykańskich ekspertów doradzających w dziedzinie nauki i techniki, typowe auto może zawierać do 39 różnych minerałów w różnych kompozycjach, w tym także kilka metali mało znanych 4. Bez metali ziem rzadkich nie moglibyśmy również korzystać z dobrodziejstw miniaturyzacji, a Internet byłby znacznie wolniejszy i mniej pojemny.

Samarium-WalkmanObrazuje to między innymi przykład samaru. W latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia konstruktorzy z firmy Sony zastosowali samar do produkcji magnesów montowanych w słuchawkach swego epokowego wynalazku – walkmana. Pierwiastek ten jest znacznie lżejszy od innych metali, z których można wytworzyć magnes trwały i jednocześnie utrzymuje silniejsze pole magnetyczne. Dziś w tej roli zastępuje go w telefonach jeszcze lżejszy i jeszcze bardziej „magnetyczny” neodym. Metale ziem rzadkich znajdują zastosowanie również w medycynie. Erb na przykład sprawia, że światło lasera medycznego jest w stanie usuwać defekty dermatologiczne czy stomatologiczne, ale nie pali przy tym skóry lub podniebienia pacjenta.

W przypadku przemysłu militarnego REE stosowane są do tworzenia systemów nawigacyjnych, radarów, sprzętu wykrywającego promieniowanie radioaktywne, zaawansowanych systemów komunikacji, a także broni i wyposażenia wojskowego 5.

REE-Military-Usage

Wykorzystywane są również w rolnictwie (głównie w ChRL), przede wszystkim do uzyskiwania większych zbiorów. Użycie REE powoduje wzrost masy owoców, warzyw, czy też produkcji mleka lub jajek. Jednocześnie prowadzone są badania mające wyjaśnić wpływ metali ziem rzadkich na procesy wzrostu roślin i zwierząt 6. Dodawane do „zwykłych” materiałów metale ziem rzadkich znacząco zwiększają ich potencjał i możliwości wykorzystania. Trudno jednak wskazać w tej grupie najbardziej potrzebny pierwiastek, ponieważ każdy z nich na swój sposób przyczynia się do utrzymania zrównoważonego tempa rozwoju cywilizacyjnego.

Specyfika Metali Ziem Rzadkich

Powszechnie przyjęta i stosowana nazwa: metale ziem rzadkich, jest obecnie niewłaściwa. Metale te nie są bowiem na Ziemi rzadkie. W niskich stężeniach występują praktycznie wszędzie, w prawie każdej większej formacji skalnej. Zazwyczaj jednak stanowią część składową tlenków i węglanów, dlatego też przez tak długi okres nie zdawano sobie sprawy z ich obecności w przyrodzie. Niektóre są równie powszechne, jak metale podstawowe, na przykład nikiel czy metale szlachetne, takie jak złoto. Lantanu, odkrytego w 1839 r., występuje na Ziemi więcej niż srebra czy ołowiu. Problemem jest znalezienie złóż na tyle skupionych, by ich eksploatacja była opłacalna. Kolejną kwestią, jak podkreśla profesor Tadeusz Łukasiewicz z Instytutu Technologii Materiałów Elektronicznych (kontakt), jest ich niezastępowalność.

„Metale Ziem Rzadkich charakteryzuje określona struktura elektronowa, z czego wynikają takie, a nie inne własności decydujące z kolei o własnościach wytwarzanych przyrządów i podzespołów. Albo mamy taką domieszkę i uzyskujemy odpowiedni efekt, albo jej nie mamy i nie ma tego efektu” 7.

Ich produkcja znacznie różni się od wydobycia innych zasobów kopalnych. Największe problemy sprawia podobna budowa chemiczna tych pierwiastków. Ponadto rudy ziem rzadkich zawierają ślady substancji promieniotwórczych takich jak uran, tor, czy rad, co stwarza dodatkowe zagrożenie. Pierwszym z etapów pozyskiwania REE jest wydobycie materiału przy zastosowaniu standardowych procedur górniczych. By wyodrębnić z rudy minerały mieli się ją na żwir, a następnie kilkukrotnie kruszy się do uzyskania drobnego piasku lub mułu, by oddzielić ziarna poszczególnych minerałów. Następnie rozdziela się pierwiastki w procesie filtracji, w którym metale przyczepiają się do bąbelków powietrza przepuszczanego przez zbiornik, w którym się znajdują. W efekcie metale można zebrać z jego powierzchni. Następnie przy użyciu różnorodnych chemikaliów uzyskuje się poszczególne metale ziem rzadkich. Proces chemiczny powtarza się aż do uzyskania całkowitej czystości pierwiastków. Występują one wówczas w formie tlenków, które mogą być dalej przetwarzane w metale i stopy 8.

Nieco historii

Do 1948 r. najwięcej rzadkich metali wydobywano w Indiach i Brazylii. W latach pięćdziesiątych XX wieku prym wiodła Republika Południowej Afryki. Następnie czołowym producentem, aż do lat osiemdziesiątych XX wieku, była Kalifornia (znajdowała się tam największa na świecie kopalnia REE w Mountain Pass). Obecnie metale nadal wydobywane są w kopalniach w Indiach i RPA, jednak nie może się to równać z produkcją chińską.

W chińskiej prowincji Mongolia Wewnętrzna znajduje się największa na świecie kopalnia metali ziem rzadkich – Bayan Obo. W ChRL znajduje się obecnie 57% światowych rezerw metali ziem rzadkich 9 (także w prowincjach: Kuangsi, Szantung, Jiangxi, Guangdong, Hunan, Fujian i Syczuan). Jednocześnie Chiny kontrolują 97% rynku metali ziem rzadkich 10. Jest to wynikiem subsydiowania ich produkcji przez chińskie władze w ciągu ostatnich dwóch dekad, a także wykładania znacznych środków na badania i rozwój w tym sektorze. W ten sposób pozbyto się konkurentów z rynku i uzyskano monopolistyczną pozycję. ChRL posiada przewagę w każdym z ogniw łańcucha ich dostarczania: wydobycia rud, oddzielania pierwiastków, rafinowania metali, tworzenia stopów i przetwarzania ich w komponenty produkcyjne 11. Ponadto duży nacisk kładzie się na wykształcenie kadry inżynieryjnej przedsiębiorstw i naukowców poszukujących nowych zastosowań dla REE. Studentów chińskich wysyła się głównie do Ames Laboratory funkcjonującego przy Departamencie Energii USA. Obecnie prawie 50% kończących tam studia pochodzi z Chin 12. Jednocześnie w ChRL już od kilkudziesięciu lat funkcjonują dwa państwowe laboratoria badań nad metalami ziem rzadkich: Centralne Państwowe Laboratorium Chemii Metali Ziem Rzadkich i ich Zastosowań afiliowane przy Uniwersytecie Pekińskim oraz Centralne Państwowe Laboratorium Zastosowania Surowców Ziem Rzadkich afiliowane przy Instytucie Chemii Stosowanej w Changchun. W Państwie Środka działają jeszcze dwa instytuty zajmujące się metalami ziem rzadkich – Instytut Badawczy Ziem Rzadkich w Baotou powołany w 1963 r., będący największą instytucją na świecie badającą metale ziem rzadkich i Główny Instytut Badawczy Metali Nieżelaznych utworzony w 1952 r. Chińczycy wydają także dwa pisma poświęcone pierwiastkom ziem rzadkich (co jest ewenementem na skalę światową) – „Journal of Rare Earth” oraz „China Rare Earth Information”, a także utworzyli Chińskie Towarzystwo Surowców Ziem Rzadkich, zrzeszające obecnie około 3 tysiące członków.

REE-Producers-Map

Producenci Metali Ziem Rzadkich (REE)

LPFirmaProjektPaństwoZłożaZdPr
1Baogang Rare EarthBayan OboChiny56.392.00055.000
2RóżneJianxiChiny9.303.30055.000
3RóżneSichuanChiny510.00010.000
4CBMMMorro dSLBrazylia11.730650
5Indian Rare Earths LtdOrissaIndie-12.700
6JSC SevredmetLovozerskoyeRosja1.150.0004.000
7Lynas CorpMount WeldAustralia1.183.40022.000
8Molycorp MineralsMountain PassUSA1.840.00042.402
9Alkane ResourcesDubboAustralia545.3402.580
10ArafuraNolans ProjectAustralia848.40020.000
11Avalon Rare MetalsNechalachoKanada3.057.0009.296
12Great WesternHoidas LakeKanada62.2085.000
13Greenland MineralsKvanefjeld (G)Australia4.889.90043.700
14Rare Element Res.Bear LodgeUSA398.86010.000
15Quest Rare MineralsStrange LakeKanada1.147.08212.120
16Frontier Rare Earths LtdZandkopsdrift (A)Luksemburg947.00017.039
17Great WesternSteenkampskraal (A)Kanada29.4002.500
18Kazatomprom/SumitomoUlbaKazachstan-13.608
19Matamec ExplorationsZeusKanada31.800-
20Montero MiningWigu Hill (T)Kanada--
21Namibia Rare Earth Inc.Lofdal (N)Kanada--
22Neo Material Mits.Pintinga (B)Kanada--
23Pele Mountain Res.Eco RidgeKanada67.222-
24Stans EnergyKutessay II (C)Kanada-1.000
25Tantalus Rare EarthsTantalus (M)Niemcy--
26Tasman MetalsNorra KärrSzwecja326.7005.000
27Ucore UraniumBokan MountainKanada--
28US Rare EarthsLemhi PassUSA567.455-
29Viet Gov't ToyotaDong PaoWietnam759.0007.000
30Wealth Minerals LtdRodeo (M+A)Kanada1.176.000-
Skróty: Złoża = w mln ton. ZdPr = Zdolności Produkcyjne (rocznie). Res. = Resources. Ltd = Limited. Morro dSL = Morro Dos Seis Lagos. (G) = Grenlandia. (A) = RPA. (T) = Tanzania. (N) = (Namibia). Neo Material Mits. = Neo Material Technologies / Mitsubishi. (B) = Brazylia. (C) = Kirgistan. (K) = Kazachstan. Tantalus Rare Earths = Tantalus Rare Earths AG. (M) = Madagaskar. N&S = North and South. Viet Gov't Toyota = Vietnamese Gov't Toyota Tsucho / Sojitz. Rodeo = Rodeo de Los Molles. (M+A) = (Meksyk, Argentyna). "-" = brak danych.

Źródło danych tabeli i kolejność firm: Business Insider (2011 r.).

1234

O Autorze

 > John Lennon „Imagine”: Imagine there’s no Countries... Imagine no Possession... Nothing to Kill or Die For... And no Religion too... No Need for Greed or Hunger... A Brotherhood of Man... (Niestety, John, dziś żyjemy w innym świecie. Twoje idee, lepsze czy gorsze, zostały wypaczone). Mahatma Gandhi: Na początku cię ignorują. Potem śmieją się z ciebie. Następnie z tobą walczą. W końcu wygrywasz • Siedem grzechów społecznych: polityka bez zasad, bogactwo bez pracy, przyjemność bez sumienia, wiedza bez osobowości, wiara bez poświęcenia, nauka bez człowieczeństwa oraz handel bez moralności • Religie to różne drogi prowadzące do tego samego celu. Jakaż to jest różnica, którą z nich wybierzemy? Jaki cel więc mają te kłótnie między nami? • Słabi nigdy nie potrafią przebaczać. Przebaczenie jest cnotą silnych • Jakże wielkiej daniny grzechu i błędów wymaga od człowieka bogactwo i władza • Nie znam większego grzechu niż uciskanie słabszych w imieniu Boga • Jest wiele powodów, dla których mogę być przygotowany na śmierć, ale nie ma żadnego, dla którego gotów byłbym zabić. Albert Einstein: Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych perspektyw • Gdy miałem dwadzieścia lat, myślałem tylko o kochaniu. Lecz później kochałem już tylko myśleć • Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat i ludzka głupota. Co do tej pierwszej istnieją jednak pewne wątpliwości • Nauka bez religii jest kaleka, religia bez nauki jest ślepa • Jestem bardzo głęboko religijnym niewierzącym • Gospodarcza anarchia społeczeństwa kapitalistycznego w jego dzisiejszej formie jest, moim zdaniem, prawdziwym źródłem zła • Wszyscy wokół wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I wtedy pojawia taki, który o tym nie wie, i on właśnie to coś robi • Nie wiem, jaka broń będzie użyta w trzeciej wojnie światowej, ale czwarta będzie na maczugi.



SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Ruch Lotniczy nad Ziemią 24H

Artykuły w Kategoriach:

Poznaj Chiny

Pogoda

Warszawa
2017-10-18, 05:37
Mgła
8°C
Odczuwalna: 9°C
Ciśnienie: 1020 mb
Wilgotność: 100%
Wiatr: 0 m/s S
Prognoza: 2017-10-18
dzień
Przelotne zachmurzenie
21°C
noc
Przelotne chmury
11°C
 

Teleskop Hubble'a