2016-10-18
Autor: nTIMES

Tesla – ekscentryczny wizjoner, który „wynalazł XX wiek”

Tesla-Light

Lampa, która była prototypem mikroskopu

Nim jednak ten wyrok został wydany, a wody Niagary ujarzmione (o czym dalej), zawirowania wokół Tesli nasilały się. Edison posługiwał się wszystkimi możliwymi metodami, by w oczach opinii publicznej zohydzić prąd zmienny, a pośrednio Teslę. Urządzał np. pokazy, podczas których torturowano, właśnie zmiennym prądem, nieszczęsne bezpańskie zwierzaki złapane na ulicy.

Doszło nawet do tego, że naczelnika jednego z więzień w odpowiedzi na apel o bardziej humanitarne wykonywanie kary śmierci, przekonał do używania w trakcie egzekucji prądu. Pierwszy skazany zginął w męczarniach.

Tymczasem Tesla, do którego nawet nie docierały szczegóły tej „kampanii” zajął się tym razem lampami. Najpierw skonstruował lampę bezelektrodową, potem „lampę z węglowym guzikiem”, która była kamieniem węgielnym pod budowę mikroskopu elektronowego.

Jego opis efektu uzyskanego za pomocą lampy z węglowym guzikiem, w której stosował wysoką próżnię, bardzo przypomina słowne ujęcie opisu milionowego powiększenia mikroskopem elektronowym.

Można też przyjąć, że żarówka, w której wynalazca rozpędzał atomy do ogromnych prędkości, udoskonalona, mogłaby służyć do rozbijania atomów, w tym wypadku atomów węgla.

Ostatecznie jednak, laury za rozbicie atomu przypadły komu innemu, bo Tesla, jak zwykle niespokojny duch, ruszył ku kolejnym wyzwaniom.

Wodospad Niagara, wymieniony w wyroku sędziego Townsenda stał się polem bitwy między Edisonem a Teslą oraz miejscem największego jak dotąd tryumfu Serba.

Ujarzmiony wodospad i nieujarzmione płomienie

O planach zbudowania elektrowni na Niagarze zaczęto mówić w 1886 roku. Wcześniej, bo już w 1881 roku powstała elektrownia wodna w Anglii, w Goldaming. Ale oczywiście trudno porównywać te dwie konstrukcje – na niewielkiej rzece i wodospadzie, w którym w każdej sekundzie przelewają się 2 miliony litrów wody!

Wydawało się w tym czasie, że inwestorzy postawią na prąd zmienny, czyli ostateczne zwycięstwo Tesli w „wojnie prądów” z Edisonem zostało przesądzone. Wcześniej wprowadzono system Serba w nowojorskich kolejkach.

Na Edisona podziałało to niczym płachta na byka – postanowił walczyć o Niagarę do końca. Tesla, którego nie interesowały „te gierki”, jak mawiał, wrócił do Nowego Jorku, gdzie zaszył się w swoim ukochanym laboratorium.

Pewnej nocy w budynku, w którym znajdowała się pracownia wynalazcy, wybuchł fatalny w skutkach w pożar. Z laboratorium Tesli zostały tylko „dwie zataczające się ceglane ściany i ziejące szczęki ciemnej jamy z czarną wodą i olejem” – donosiły na drugi dzień nowojorskie gazety.

Klęska była totalna, straty wydawałoby się nie do odrobienia. Spłonął dorobek jego życia, w tym notatki dotyczące zaawansowanych badań nad radiem, nad bezprzewodową transmisją energii, nad zdalnie kierowanymi pojazdami, przemysłowej produkcji płynnego tlenu (miał to być zresztą niezły interes).

Tylko poważny zastrzyk gotówki pozwoliłby Tesli na powrót do prac.

Uratowała go Niagara, a ściśle Edward Dean Adams, inżynier finansista, który był prezesem firmy budującej elektrownię przy wodospadzie. Zdecydował, że zastosuje w inwestycji system prądu trójfazowego Tesli. Elektrownia była gotowa w 1895 roku (w 2006 w pobliżu wodospadu stanął pomnik wynalazcy). Wszystko szło zgodnie z planem – konstrukcja mogła dostarczyć 15 tysięcy KM – zawrotna ilość jak na tamte czasy. Zbudowano też linie transmisyjne, po których prąd docierał do położonego w odległości około 40 kilometrów Buffalo.

System stworzony przez Teslę działa do dziś – wody Niagary nadal uruchamiają turbiny, a dzięki generatorom prądu wielofazowego i transformatorom w prąd zaopatrywana jest okolica.

16 listopada 1896 uroczyście otwarto hydroelektrownię Niagara Falls, popłynął pierwszy prąd. Wśród śmietanki uczonych, inżynierów, biznesmenów zabrakło Thomasa Edisona. Nie zniósłby triumfu rywala.

Tesla-Niagara

Stacja Generatorów Edward Dean Adams nad Niagarą. Generatory Tesli i Westinghouse’a o mocy 5.000 koni mechanicznych (KM). Z trzynastu patentów dziewięć należało do Tesli.

Lampy próżniowe i „nocne oświetlenie świata”

Przed pożarem, w starym laboratorium, niezmordowanie i z zapałem, jak to miał w zwyczaju, Tesla zajmował się koncepcją lampy próżniowej, wierząc, że pomoże mu ona w przesyłaniu sygnałów radiowych.

Opisał swoje prace na wiele lat przed zgłoszeniem (w 1904 roku) przez Johna Ambrose’a Fleminga patentu diody próżniowej.

Doszedł do wniosku, że istnieje możliwość przesyłania w bardzo rozrzedzonym gazie impulsów elektrycznych o dolnej częstotliwości. Był to wstęp do idei falowodu stosowanego w transmisji mikrofalowej.

Tesla wpadł jednak na inny pomysł – globalnego nocnego oświetlenia. Uważał, że ponieważ gazy wysoko w atmosferze znajdują się w stanie podobnie rozrzedzonym, mogłyby przewodzić prąd o dużej częstotliwości i… świecić.

Co wydarzyło się w Colorado Springs

Dokładnie 18 maja 1899 roku Tesla pojawił się w Colorado Springs, niewielkiej wówczas, bo stosunkowo niedawno założonej miejscowości, malowniczo położonej u stóp góry Pikes Peak (4300 metrów n.p.m.). Jak dowiedzieli się reporterzy, obecność wynalazcy w tym miejscu wynikała z planu wysłania ze szczytu bezprzewodowej wiadomości do Paryża, gdzie już niedługo, w roku 1900 miała rozpocząć się Wielka Wystawa Światowa.

Tesla ostatnio zarejestrował już patenty związane z taką transmisją m.in. na sprzęt do wytwarzania prądów o wysokich częstotliwościach i wysokich napięciach, w tym rezonansową cewkę (transformator Tesli) wytwarzającą napięcie 4 miliony woltów. Nie było to zresztą jego ostatnie słowo w tym względzie – udało mu się dojść nawet do 20 milionów woltów i m.in. za to osiągnięcie w 1916 przyznano mu Medal Edisona.

Przygotowania na Pikes Peak szły pełna parą. Wśród miejscowej ludności chodziły słuchy o straszliwym niebezpieczeństwie, jakie czyha na każdego, kto zbliży się do budowy nadajnika. To właśnie on wówczas najbardziej ze wszystkich dotychczasowych wynalazków Serba fascynował ludzi. Mówiono o efekcie Tesli.

Pojawiły się teorie spiskowe, że w ten sposób Rosjanie wywołują na świecie ekstremalne zjawiska pogodowe – jak mrozy czy susze.

Tesla, po zbudowaniu nadajnika eksperymentował, najchętniej w nocy. Utrwalał na fotografiach błyskawice wytwarzane przez urządzenia prądotwórcze. Okoliczni mieszkańcy skarżyli się, że nawet konie płoszą się, kiedy przeskakują im iskry między podkowami.

Eksperyment Tesli, na przykład zamknięcie obwodu olbrzymiego oscylatora i w ten sposób wprawienie Ziemi w rezonans elektryczny, pozwoliły mu myśleć o osiągnięciu takiego stanu, w którym każdy, za pomocą małego aparatu, mógł „pobrać” ową energię.

Tam też, na Peak Pike miał pierwsze „bliskie spotkanie trzeciego stopnia” – z… piorunami kulistymi. Przede wszystkim pragnął poznać naturę tego zjawiska, a następnie zamierzał sam je wytwarzać. I to mu się udało!

„Techniczny opis wygląda następująco – piszą P. i K. Słowińscy we »Władcy piorunów«: W wysoce wzbudzonym uzwojeniu wtórnym transformatora, obejmującym nadajnik-wzmacniacz, całkowita energia zgromadzona w obwodzie wzbudzonym, zamiast wymagania ćwiartki okresu na przejście ze stanu statycznego do kinetycznego, mogła rozładować się w krótkim czasie w setkach tysięcy koni mechanicznych” (KM – ta jednostka mocy stosowana jest nie tylko w motoryzacji).

W ten sposób powstawały kule ognia zdolne przeskakiwać na ogromne odległości.

Fizykom plazmowym nawet dzisiaj nie udaje się wytworzyć plazmoidów o takiej trwałości, jak kule ognia Tesli.

Tesla-Radio-Marconi

Radio Tesli („Instrument do odbioru fal radiowych” 1896-99) i Guglielmo Marconi uznawany za wynalazcę radia.

Wyścig o radio i wielki pech

Patent na urządzenie do bezprzewodowego przepływu fal elektromagnetycznych już w 1900 roku gotowy był w laboratorium Serba, ale dosłownie o kilka dni wyprzedził Teslę Guglielmo Marconi. Dla wszystkich było oczywiste, że bez wynalezionego przez Nikolę transformatora (rezonansowej cewki wysokonapięciowej) skonstruowanie radia nie byłoby możliwe. Serba zgubiła w tym przypadku, jak i w wielu innych, jego własna… pomysłowość, skłonność do wizjonerstwa i brak zmysłu praktycznego. Pierwotnie zamierzał używać swojego wynalazku do bezprzewodowego wysyłania energii, dopiero później zdecydował się na pracę nad falami radiowymi. Włoch wyprzedził go na ostatniej prostej, dosłownie o kilka dni. Wystąpienie na drogę sądową oraz przeciągające się kosztowne procesy wpędziły Teslę w bankructwo. Ale najbardziej dotkliwym ciosem był fakt, że to jego rywalowi przyznano nagrodę Nobla za… wynalezienie radia. Niestety, nie dożył satysfakcji uznania swojej racji. Stało się to dopiero po jego śmierci, kiedy Sąd Najwyższy USA, w 1943 roku ostatecznie uznał jego odwołanie w sprawie patentu na radio.

Tytan Automatyki i pionier Robotyki

O wiele szczęśliwiej dla Tesli potoczyła się sprawa pilota radiowego; konstrukcji urządzenia, które zdalnie sterowałoby maszynami, przesyłając instrukcje drogą radiową. W ten sposób powstała cała rodzina – maszyny: pływająca, latająca i krocząca. Wkrótce dołączył do niej pierwszy w historii robot mobilny – konstrukcja, w którą wmontowano urządzenia z pilota do maszyny kroczącej. Był to początek robotyki.

Energia Słońca

Ujarzmienie energii Słońca było pasją wynalazcy od zawsze. Ostatecznie w roku 1901, po 25 latach prac w laboratorium, opatentował odbiornik wolnej energii (baterię słoneczną), który nazwał Aparat do wykorzystywania energii promienistej.

Miał więc niewątpliwie podstawy, żeby stwierdzić 10 lipca 1931 roku w wywiadzie dla „Brooklyn Eagle”:

„Ujarzmiłem promienie kosmiczne i sprawiłem, by służyły jako napęd”.

Tajemnicze „Utracone wynalazki”

Istniały takie urządzenia Tesli, nad którymi pracował przez wiele lat, ale które sam z premedytacją skazał na zapomnienie. Najbardziej znanym z tzw. utraconych wynalazków Tesli były „promienie śmierci”.

Promienie śmierci. W 1934 roku Tesla ogłosił, że wynalazł maszynę, która była zdolna do strzelania skupionymi wiązkami energii. Według jego obliczeń działo mogło trafiać w cele oddalone o 400 kilometrów. Twierdził również, że jego urządzenie może wytwarzać ochronną tarczę, przez którą nie przedrą się ówczesne pociski artyleryjskie.

Promienie śmierci nigdy nie powstały, zostały opracowane jedynie projekty fabryczne, które wkrótce zostały skradzione z sejfu. Po kradzieży Tesla zrezygnował z budowy urządzenia w obawie, że uczyni ono więcej złego, niż dobrego. Do dziś nie wiadomo, co stało się z planami konstrukcyjnymi.

Tesla-Death-Rays-Beam

Oscylator. Oscylator, czy też inaczej generator drgań, to, jak można przeczytać w encyklopedii: „układ elektryczny, którego celem jest wytworzenie drgań elektrycznych. Składa się on z dwóch podstawowych elementów: wzmacniacza i obwodu dodatniego sprzężenia zwrotnego podającego sygnał z wyjścia wzmacniacza z powrotem na jego wejście”.

W 1898 roku Tesla miał skonstruować taki niewielki zespół oscylacyjny o sporej mocy. Powiesił go na ścianie w swoim biurze i kiedy włączył, wprowadził ściany budynku w drgania. Przerażeni pracownicy zaczęli uciekać, sądząc, że nastąpiło trzęsienie ziemi. Po wyłączeniu urządzenia wstrząsy ustały, a przerażony Tesla zniszczył urządzenie i większość dokumentacji.

Latająca maszyna. W 1911 roku media poinformowały, że Tesla pracował nad latającą maszyną, którą jednak nie nazywano samolotem. Jedna z ówczesnych gazet tak opisała wynalazek Tesli:

„Maszyna latająca nie będzie posiadać ani skrzydeł, ani śmigła. Kiedy zobaczy się go na ziemi, nikt nie będzie w stanie stwierdzić, czy jest to maszyna latająca, jednak kiedy wystartuje, będzie mogła poruszać się w każdym możliwym kierunku bez względu na warunki atmosferyczne. Może również zawisnąć w powietrzu i pozostać całkowicie nieruchomo”.

Wiele lat później, w lutym 1934 roku Tesla napisał do Ministerstwa Obrony USA:

„Poczyniłem ostatnio odkrycia o niedającej się ocenić wartości. Latające maszyny tak zdemoralizowały świat, że ludzie w Londynie i Paryżu są śmiertelnie przerażeni. (…) Kilka lat temu Lenin dwukrotnie składał mi kuszącą ofertę, bym przyjechał do Rosji”.

Było w tej wypowiedzi trochę typowego dla wynalazcy mitomaństwa.

FBI stanowczo zaprzecza, jakoby było kiedykolwiek w posiadaniu dokumentacji „Death Rays”. Chodziły natomiast niepotwierdzone słuchy, o propozycji Związku Radzieckiego zakupu odkrycia za 25 tysięcy dolarów.

Odejście geniusza

Nikola-Tesla-Old-PortraitUmarł tam, gdzie żył przez ostatnie kilkadziesiąt lat – w hotelowym pokoju, 7 stycznia 1943 roku, niedoceniony i zapomniany, on, wynalazca dynama rowerowego, baterii słonecznej, transformatora Tesli, radia, turbiny i pierwszych robotów zdalnie sterowanych!

Niedoceniony, bo w ostatnich latach jego życia podawano w wątpliwość już nie tylko wynalezienie przez niego radia, ale nawet zasługi położone w promocji prądu zmiennego, konstrukcji silników elektrycznych i turbin.

Świat korzysta z radia, silników i prądu do dziś, nie wiedząc, komu je zawdzięcza!

Zapomniany, chociaż nawet mieszkając w hotelach, nie mógł narzekać na brak zaproszeń nie tylko na odczyty do najznamienitszych zgromadzeń naukowych, ale również do tzw. towarzystwa, i to prawdziwej crème de la crème – Nowego Jorku – tamtejszej śmietanki towarzyskiej. Długie lata cieszył się przyjaźnią rodziny Johnsonów, szczególnie pani domu, Katharine, małżonki amerykańskiego pisarza i dyplomaty Roberta Underwooda Johnsona – jego platonicznej, ale i odwzajemnionej (zachowały się jej czułe listy do Tesli) miłości. Proponowano mu nawet małżeństwo z Anną, córką najbardziej wówczas znanego miliardera, właściciela „połowy Nowego Jorku”, J. P. Morgana.

Tesla nie był odludkiem, zdarzało się, że korzystał z zaproszeń towarzyskich, bywał na przyjęciach, ale zawsze najmilsze chwile spędzał w laboratorium.

Dopiero kiedy przez dwa dni z drzwi jego pokoju nie znikała kartka z napisem: „Nie przeszkadzać”,  pokojówka powiadomiła dyrekcję.

Patenty Tesli w USA i Wlk. Brytanii (wybrane)

 W USA
1Metoda izolacji przewodnika elektrycznego
2Komutator do dynama w urządzeniach elektrycznych
3Elektryczny łuk lampowy
4Regulator do dynama w urządzeniach elektrycznych
5Dynamo w urządzeniach elektrycznych
6Silnik elektromagnetyczny
7Przesyłanie prądu elektrycznego
8Metoda zmieniania i dystrybucji prądu elektrycznego
9Alternatywna regulacja do aktualnych silników
10Pancerz do silników elektrycznych
11Metoda obsługi mechanizmów silników elektrycznych
12Metoda przesyłania prądu elektrycznego
13Metoda bezpośredniego panowania dla prądu elektrycznego
14Pancerz do maszyn elektrycznych
15Piromagnetyczny generator elektryczny
16Silnik elektryczny na prąd zmienny
17Silnik na prąd zmienny
18Transmisja prądu lub urządzenie indukcyjne
19Metoda obsługiwania łuku lampowego
20Generator prądu zmiennego
21System oświetlenia elektrycznego
22Licznik elektryczny
23Żarówka elektryczna
24Metoda i aparatura do elektrycznej konwersji
25Kondensator elektryczny
26System transmisji prądu
27Elektryczny transmiter prądu
28Cewka do elektromagnesu
29Sposób generowania prądu zmiennego
30Odwzajemniony silnik
31Oświetlenie elektryczne
32Kolejny system elektryczny
33Siła silnika
34Aparatura do produkcji prądu o wielkich częstotliwościach i potencjałach
35Aparatura do produkcji ozonu
36Metoda regulacji aparatur do produkcji prądu o wielkich częstotliwościach
37Produkcja kondensatorów elektrycznych, cewek i podobnych urządzeń
38Elektryczny obwód kondensatorów
39Metoda i aparatura do kontrolowania mechanizmów ruchomych wodnych lub lądowych
40System transmisji prądu elektrycznego
41Aparatura do transmisji prądu elektrycznego
42Metoda oddzielania kondensatorów elektrycznych
43Sposób powiększania intensywności oscylatora elektrycznego
44Metoda nasilenia i wykorzystywania efektów bezpośredniej transmisji naturalnymi sposobami
45Aparatura do wykorzystywania efektów transmisji z oddali do odbierających urządzeń
46Aparatura do wykorzystywania energii promieniotwórczej
47Metoda wykorzystywania energii promieniotwórczej
48Metoda sygnalizacji
49System sygnalizacji
50Transmisja prądu naturalnymi sposobami
51Płynny impuls
52Turbina
53Fontanna
54Prędkościomierz
55Piorunochron
56Statek
57Zastawka przewodu
58Miernik częstotliwości
59Metoda powietrznej transmisji
60Aparatura do powietrznej transmisji
W Wielkiej Brytanii:
61Poprawy w elektrycznej lampie
62Poprawy w silniku i środki do regulacji okresu
63Poprawy w metodzie i aparaturze do generatora prądu
64Poprawy w dynamo
65Poprawy wiążące się z transmisją prądu do aparatury odbiorczej
123

O Autorze

 > John Lennon „Imagine”: Imagine there’s no Countries... Imagine no Possession... Nothing to Kill or Die For... And no Religion too... No Need for Greed or Hunger... A Brotherhood of Man... (Niestety, John, dziś żyjemy w innym świecie. Twoje idee, lepsze czy gorsze, zostały wypaczone). Mahatma Gandhi: Na początku cię ignorują. Potem śmieją się z ciebie. Następnie z tobą walczą. W końcu wygrywasz • Siedem grzechów społecznych: polityka bez zasad, bogactwo bez pracy, przyjemność bez sumienia, wiedza bez osobowości, wiara bez poświęcenia, nauka bez człowieczeństwa oraz handel bez moralności • Religie to różne drogi prowadzące do tego samego celu. Jakaż to jest różnica, którą z nich wybierzemy? Jaki cel więc mają te kłótnie między nami? • Słabi nigdy nie potrafią przebaczać. Przebaczenie jest cnotą silnych • Jakże wielkiej daniny grzechu i błędów wymaga od człowieka bogactwo i władza • Nie znam większego grzechu niż uciskanie słabszych w imieniu Boga • Jest wiele powodów, dla których mogę być przygotowany na śmierć, ale nie ma żadnego, dla którego gotów byłbym zabić. Albert Einstein: Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych perspektyw • Gdy miałem dwadzieścia lat, myślałem tylko o kochaniu. Lecz później kochałem już tylko myśleć • Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat i ludzka głupota. Co do tej pierwszej istnieją jednak pewne wątpliwości • Nauka bez religii jest kaleka, religia bez nauki jest ślepa • Jestem bardzo głęboko religijnym niewierzącym • Gospodarcza anarchia społeczeństwa kapitalistycznego w jego dzisiejszej formie jest, moim zdaniem, prawdziwym źródłem zła • Wszyscy wokół wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I wtedy pojawia taki, który o tym nie wie, i on właśnie to coś robi • Nie wiem, jaka broń będzie użyta w trzeciej wojnie światowej, ale czwarta będzie na maczugi.



Poznaj Chiny

Artykuły w Kategoriach:

Ziemia Nocą

Pogoda

Warszawa
Częściowo pochmurno
20°C
Ciśnienie: 1000 mb
Wilgotność: 93%
Prędkość wiatru: 3 m/s NE
Prognoza: 2017-06-28
dzień
Częsciowo słonecznie, burze
28°C
noc
Częściowo pochmurno, burze
19°C
 

Teleskop Hubble'a