2014-10-22
Autor: nTIMES

Wojny o Ropę Naftową. Zaropiały Świat XX wieku

Oil-Petroleum-World-ReservesTrzeci konflikt: Rewolucja Irańska 1979 r.

W latach 1979-1982 miał miejsce kolejny kryzys naftowy. Był on skutkiem rewolucji irańskiej. Cena ropy wzrosła wówczas do 30 USD za baryłkę w 1980 roku.

Po obaleniu szacha Iranu Mohammeda Rezy Pahlawiego (1919-1880) i ustanowieniu w Iranie rządów wyznaniowych z ajatollahem Ruhollahem Chomeinim na czele USA utraciły wpływy w tym regionie.

Ropa Naftowa - Rezerwy w 2013 r.

LpPaństwo m m³*%Lat**
1Iran33,818,20100
2Rosja31,316,8052
3Katar24,713,30100
4Turkmenistan17,59,40100
5USA9,35,0014
6Arabia Saudyjska8,24,4080
7UAE6,13,30100
8Wenezuela5,63,00100
9Nigeria5,12,70100
10Algieria4,52,4057
11Australia3,72,0086
12Irak3,61,90100
13Chiny3,31,8028
14Indonezja2,91,6042
15Kanada2,01,1013
16Norwegia2,01,1019
17Kuwejt1,81,00100
18Egipt1,81,0033
19Kazachstan1,50,8083
20Libia1,50,80100
21Indie1,40,7040
22Uzbekistan1,10,6020
23Malezja1,10,6016
24Azerbejdżan0,90,5054
25Holandia0,90,5012
26Oman0,90,5031
27Ukraina0,60,3033
28Pakistan0,60,3017
29Wietnam0,60,3063
30Jemen0,50,3046
31Brazylia0,50,2021
32Peru0,40,2036
33Trynidad i Tobago0,40,208
34Meksyk0,30,206
35Argentyna0,30,209
36Boliwia0,30,2015
37Syria0,30,2064
38Brunei0,30,2024
39Birma (Myanmar)0,30,2022
40Tajlandia0,30,207
41Bangladesz0,30,1013
42Kolumbia0,20,1013
43Wlk. Brytania0,20,107
44Bahrajn0,20,1012
45Papua Nowa Gwinea0,20,10100
46Polska0,10,1028
47Rumunia0,10,1011
48Dania (1)0,10,017
49Niemcy (2)0,10,016
50Włochy0,10,017
Skróty: m m3* = miliardów metrów sześciennych, Lat** - w kolumnie wartość "100" = powyżej 100 lat. UAE = Zjednoczone Emiraty Arabskie. (1) i (2) = w zaokrągleniu (mniej niż 0,05).

Źródło danych tabeli: BP Statistical Review of World Energy June 2014

Czwarty konflikt: „Pustynna Burza”, Irak 1990 r.

Sytuację w świecie nadal bardzo komplikowała walka o źródła ropy naftowej i inne surowce. Bardzo ważnym punktem w tym sporze był – jak zwykle – rejon Zatoki Perskiej.

W latach 1980-1988 Iran toczył wojnę z Irakiem o dostęp do portów w Zatoce Perskiej; wojna miała polityczny i wyznaniowy charakter, pociągnęła za sobą gwałtowne zaostrzenie sporów wyznaniowych. W Iranie przeprowadzono powszechną mobilizację oraz utworzono armię liczącą około 2 mln ludzi. Wojna trwała kilka lat i spowodowała umocnienie wpływów islamu, którego wyznawcy podjęli świętą wojnę o odzyskanie wpływów na terenach utraconych w XIX wieku. Irak dysponował armią liczącą zaledwie 500 tys. ludzi i prowadził wojnę obronną. Uzyskał silne wsparcie Stanów Zjednoczonych, którym zależało, by mieć ciągły dostęp ropy z Zatoki Perskiej. W 1988 r. wojnę przerwano, jednak przywódca Iraku Saddam Husajn (ur. 1937), który w 1979 r. skupił całą władzę w swoim ręku, postanowił sam przejąć wpływy w rejonie Zatoki Perskiej poprzez tereny należące do Kuwejtu. Rozbudował armię i w 1990 r. uderzył na Kuwejt rozpalając nowy konflikt zbrojny w rejonie Zatoki. Oskarżył on emirat Kuwejtu o przekraczanie limitu wydobywanej ropy i świadome działanie na rzecz obniżenia jej cen. W sierpniu 1990 r. wojska Iraku zajęły liczący 17,8 tys. km2 obszar pola naftowego Rumaila zamieszkanego przez około 2 mln mieszkańców i przekształciły go w swoją prowincję.

Stany Zjednoczone postanowiły wystąpić przeciw dawnemu sojusznikowi. W rejonie Zatoki Perskiej znajdowały się złoża ropy oceniane na 2/3 zasobów światowych. Polityka USA wobec Iraku uzyskała poparcie wielu państw zachodnich, a Irak uzyskał poparcie niektórych państw arabskich: Jemenu, Jordanii, Libii oraz Organizacji Wyzwolenia Palestyny. Pod wpływem USA Rada Bezpieczeństwa ONZ potępiła agresję Iraku na Kuwejt, wprowadziła zakaz importu ropy z Iraku oraz wezwała do wyparcia wojsk Iraku z podbitego terenu. Rada Bezpieczeństwa 29 listopada 1990 r. uchwaliła rezolucję nr 678 upoważniającą zainteresowane państwa do przywrócenia porządku w rejonie Zatoki Perskiej. Przygotowano odpowiednie siły i w nocy z 16 na 17 stycznia 1991 r. z baz w Arabii Saudyjskiej, a następnie Turcji, rozpoczęto atak nazwany „Pustynną Burzą”. Siłami koalicji NATO dowodził generał amerykański Norman Schwarzkopf. Kontyngenty wojskowe wysłały Arabia Saudyjska, Egipt, Wielka Brytania, USA, Francja, Włochy, Kanada, Syria, Pakistan, Kuwejt, Bangladesz i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Wojnę wspierały także inne państwa europejskie, wśród których była Czechosłowacja, Polska i Węgry. Naczelny dowódca wojsk sojuszniczych gen. Schwarzkopf dysponował 3500 czołgami, 1800 samolotami bojowymi, rakietami i innym nowoczesnym sprzętem wojennym. Irak miał do dyspozycji 4200 czołgów, 650 samolotów i 500 tys. ludzi, ale nie dysponował bronią nuklearną, a w ogóle jego sprzęt był przestarzały.

Wojna była próbą nowoczesnej techniki przeciw armii uzbrojonej w starą broń. Szczególne zadanie wykonywały radary, rakiety, ważny był wywiad satelitarny. Obawiano się broni bakteriologicznej, ale Irak nie zdecydował się na jej zastosowanie. W tej sytuacji armia Saddama Husajna została w szybkim tempie rozbita. Straciła 3800 czołgów, 240 samolotów i około 35 tys. ludzi. Państwa ONZ straciły tylko 30 czołgów, 50 samolotów i 250 ludzi. Już 27 lutego 1991 r. Saddam Husajn przyjął rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ i wycofał się z zagarniętego obszaru. Rada wezwała Irak do ujawnienia stanu prac nad konstruowaniem własnej broni nuklearnej i powołała specjalną komisję międzynarodową do skontrolowania tych prac. Nie doprowadzono jednak do obalenia Saddama Husajna, tym samym nie zdołano zainstalować nowych władz w Iraku. Była to mała wojna o dalekosiężnych skutkach.

Oil-Petroleum-Environment

Ropa naftowa może skazić środowisko. O ile erupcje związane z awariami głowic przeciwerupcyjnych (na zdjęciu) są szybko opanowywane, to prawdziwą klęską – zwłaszcza dla zwierząt – są katastrofy tankowców.

* * *

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych zależność krajów zachodu od dostaw ropy z OPEC, jak również ceny ropy zaczęły nieco maleć m.in. dzięki rozpoczęciu eksploatacji bogatych złóż z dna Morza Północnego i na Alasce.

Kryzysy naftowe ukazały uzależnienie Zachodu od ropy oraz słabość gospodarczą państw wysoko rozwiniętych związaną z brakami paliwowo-energetycznymi. Skutkiem podniesienia cen ropy było znaczne wzbogacenie się krajów członkowskich OPEC.

Bezpośrednią konsekwencją kryzysów naftowych był kryzys światowego systemu walutowego oraz kryzys gospodarczy połączony z recesją oraz inflacją. Kryzys naftowy zdopingował do poszukiwań nowych złóż i rozpoczęcia ich eksploatacji. Doprowadził również do szukania i wykorzystania innych alternatywnych źródeł energii (np. energii jądrowej) oraz pochodzących ze źródeł niekonwencjonalnych.

Oil-Petroleum-Nightmare-DreamW 1990 r. w trakcie wojny w Zatoce Perskiej cena ropy podskoczyła do 45 USD za baryłkę. W latach 1998-99 ceny spadły do kilkunastu dolarów. Od tego czasu cena ropy rośnie. W październiku 2004 r. przekroczyła 50 dolarów za baryłkę. 29 sierpnia 2005 r. huragan Katrina w amerykańskim stanie Luizjana spowodował, że cena ropy osiągnęła rekordową wartość 70,85 dolara. W lipcu 2006 r. padł kolejny rekord – ponad 75 USD za baryłkę, by 2 stycznia 2008 na giełdzie towarowej NYMEX w Nowym Jorku osiągnąć poziom 100 dolarów. Historyczne maksimum cena ropy osiągnęła 11 lipca 2008 roku, kiedy to za baryłkę surowca płacono nawet 147,16 dolara. W 2005 światowe zużycie energii wynosiło 13 TWh, z 33% udziałem ropy. Największe nadzieje, związane z rozwojem transportu samochodowego i opanowaniem popytu wewnętrznego na energię, wiąże się z napędem hybrydowym i elektrycznym, gdzie wykorzystuje się ogniwa paliwowe zamiast silnika spalinowego.

Dziś, w czasach ostrej konkurencji o paliwa, kraje eksportujące ropę (a także gaz i węgiel) będą sprzedawać swoje surowce po coraz wyższych cenach. Oznacza to ich niezwykle szybkie bogacenie się. Przy cenie ropy na poziomie 100 USD za baryłkę wartość spalanej przez Unię Europejską i USA ropy wynosi około tysiąca miliardów dolarów rocznie (z czego 80-90% to import). Z kolei sama Arabia Saudyjska codziennie zarabia na jej eksporcie setki milionów dolarów. Na lukratywne interesy mogą też liczyć Rosja, Iran, Angola, Brazylia, Wenezuela i inne kraje naftowe. To bezprecedensowy transfer kapitału z krajów Zachodu do krajów eksportujących ropę. Tak olbrzymi strumień pieniędzy spowoduje rozkwit nowych potęg gospodarczych i wykupywanie przez nie majątku krajów, które muszą importować ropę, i którym zagraża coraz głębszy kryzys gospodarczy.

Eksport Ropy Naftowej na Świecie w 2013 r.

LPPaństwo          (Członek OPEC  = ) Baryłek dziennie
1Arabia Saudyjska8.864.680
2Rosja7.201.490
3Zjednoczone Emiraty Arabskie2.544.190
4Kuwejt2.346.790
5Irak2.246.640
6Nigeria2.224.140
7Katar1.828.610
8Iran1.727.820
9Angola1.712.640
10Wenezuela1.712.340
11Norwegia1.680.190
12Kanada1.575.680
13Algieria1.507.210
14Kazachstan1.355.190
15Libia1.244.040
16Azerbejdżan847.000
17Meksyk791.890
18Oman778.880
19Kolumbia665.050
20Gwinea Równikowa307.930
21Kongo (Brazzaville)280.040
22Ekwador256.510
23Gabon222.960
24Brunei140.900
25Turkmenistan122.220
26Czad102.640
27Timor Wschodni77.520
28Jemen34.240
29Malezja17.660
30Ghana15.680
OPEC (ang. Organization of the Petroleum Exporting Countries) – Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową z siedzibą w Wiedniu. Celem kartelu jest kontrolowanie światowego wydobycia ropy naftowej, poziomu cen i opłat eksploatacyjnych. Przewodniczący: Ahmed Mohamed Elghaber (Libia). Baryłka – jednostka objętości ropy naftowej. Jedna baryłka (1 bbl) = 158,987295 litra.

Źródło danych tabeli: U.S. Energy Information Administration

Burj Khalifa w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie) od 2009 r. jest najwyższym wieżowcem na świecie. Ma 829 metrów wysokości. W Emiratach jest 56 takich wieżowców (powyżej 240 metrów), tyle samo co w USA. Inne państwa arabskie z rejonu Zatoki Perskiej mają ich 11. A przecież zaledwie kilkadziesiąt lat temu była tu tylko pustynia i niewielkie osady. Ten wizerunkowy i ekonomiczny sukces kraje te zawdzięczają oczywiście ropie naftowej.

Book-Historia-XX-w-Czubinski-thumbHistoria Powszechna XX wieku Antoniego Czubińskiego to ujęcie pośrednie pomiędzy popularną publikacją Tomasza Schramma a szczegółowymi opracowaniami zaprezentowanymi przez Wydawnictwo Kurpisz. Nawiązuje ona do serii PWN i przedstawia bardziej poszerzoną, a nie zupełnie skrótową i popularną wersję historii powszechnej wieku XX. Antoni Czubiński (1928-2003), profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalizował się w najnowszej historii Polski i Europy. Mimo, że nie ukrywał swoich lewicowych poglądów, jego książka o dziejach ZSRR została w 1974 r. skonfiskowana, a autora zwolniono z pracy w Warszawie. Polecamy tę obszerną książkę (860 stron), wydaną w 2013 r. przez Wydawnictwo Poznańskie.

Fragmenty tego artykułu to zaledwie jeden rozdział (z 221) – „Kryzys Energetyczno-Paliwowy i Finansowy lat 1973-1974″. Wykorzystano też cytaty z książki prawicowego historyka Paula Johnsona „Historia świata od roku 1917 do lat dziewięćdziesiątych”.

123

O Autorze

 > John Lennon „Imagine”: Imagine there’s no Countries... Imagine no Possession... Nothing to Kill or Die For... And no Religion too... No Need for Greed or Hunger... A Brotherhood of Man... (Niestety, John, dziś żyjemy w innym świecie. Twoje idee, lepsze czy gorsze, zostały wypaczone). Mahatma Gandhi: Na początku cię ignorują. Potem śmieją się z ciebie. Następnie z tobą walczą. W końcu wygrywasz • Siedem grzechów społecznych: polityka bez zasad, bogactwo bez pracy, przyjemność bez sumienia, wiedza bez osobowości, wiara bez poświęcenia, nauka bez człowieczeństwa oraz handel bez moralności • Religie to różne drogi prowadzące do tego samego celu. Jakaż to jest różnica, którą z nich wybierzemy? Jaki cel więc mają te kłótnie między nami? • Słabi nigdy nie potrafią przebaczać. Przebaczenie jest cnotą silnych • Jakże wielkiej daniny grzechu i błędów wymaga od człowieka bogactwo i władza • Nie znam większego grzechu niż uciskanie słabszych w imieniu Boga • Jest wiele powodów, dla których mogę być przygotowany na śmierć, ale nie ma żadnego, dla którego gotów byłbym zabić. Albert Einstein: Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych perspektyw • Gdy miałem dwadzieścia lat, myślałem tylko o kochaniu. Lecz później kochałem już tylko myśleć • Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat i ludzka głupota. Co do tej pierwszej istnieją jednak pewne wątpliwości • Nauka bez religii jest kaleka, religia bez nauki jest ślepa • Jestem bardzo głęboko religijnym niewierzącym • Gospodarcza anarchia społeczeństwa kapitalistycznego w jego dzisiejszej formie jest, moim zdaniem, prawdziwym źródłem zła • Wszyscy wokół wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I wtedy pojawia taki, który o tym nie wie, i on właśnie to coś robi • Nie wiem, jaka broń będzie użyta w trzeciej wojnie światowej, ale czwarta będzie na maczugi.



SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Poznaj Chiny

Artykuły w Kategoriach:

Ziemia Nocą

Pogoda

Warszawa
Częściowo pochmurno
20°C
Ciśnienie: 1000 mb
Wilgotność: 93%
Prędkość wiatru: 3 m/s NE
Prognoza: 2017-06-28
dzień
Częsciowo słonecznie, burze
28°C
noc
Częściowo pochmurno, burze
19°C
 

Teleskop Hubble'a